غریبی: رضا پهلوی تکمیل کننده پازل خیانت خاندان پهلوی است

رضا غریبی، پژوهشگر تاریخ معاصر، در گفت‌و‌گو با خبرنگار فرهنگی ایران۲۴، در پاسخ به این پرسش که آیا در تاریخ ایران گزارشی وجود دارد که ایرانیان از کشور‌های خارجی درخواست کمک کرده باشند، اظهار داشت: برای پاسخ به این پرسش، ابتدا باید به چگونگی به قدرت رسیدن رضاخان اشاره کرد. از زمان صفویه به بعد، هر حکومتی که در کشور تأسیس شد، بر اساس اراده و شرایط داخلی شکل گرفت و معمولاً نظام سیاسی مستقر، به دلایل مختلف، دچار ضعف می‌شد و نمی‌توانست نقش سرزمینی و حاکمیتی خود را ایفا کند. به همین دلیل، نیرو‌های حامی حکومت پراکنده می‌شدند و قدرت جدید با استفاده از فرصت‌های مختلف سیاسی و اجتماعی، حاکمیت کشور را به دست می‌گرفت و از راه‌های گوناگون، کانون‌های قدرت را با خود همراه می‌کرد، اتحادیه‌ای نیرومند شکل می‌داد و نهایتاً بر پادشاه غلبه کرده و تاج پادشاهی را به دست می‌آورد.

وی با اشاره به اینکه تا تأسیس قاجار هیچ نیروی خارجی در شکل‌گیری قدرت سیاسی در کشور مؤثر نبود، افزود: اما پس از شکست ایران از روسیه و امضای قرارداد‌های ننگین گلستان و ترکمنچای، در یکی از بند‌های این قراردادها، روسیه متعهد شد که از جانشینی فرزندان عباس‌میرزا حمایت کند و این بند، نقطه آغاز دخالت بیگانگان در حمایت از پادشاه در ایران بود. وی ادامه داد: عصر استثمار از دوران قاجار آغاز شد و تا آنجا پیش رفت که روسیه و انگلستان در قرارداد ۱۹۱۵ ایران را میان خود تقسیم کردند. پس از انقلاب اکتبر روسیه، آن کشور برای مدتی از تحولات منطقه‌ای کنار کشید. انگلستان این فرصت را مغتنم شمرد و تلاش کرد با قرارداد ۱۹۱۹ ایران را تحت‌الحمایه خود کند، اما موفق نشد. در نهایت، با توجه به هزینه‌های سنگین اداره مستقیم ایران، سیاست خود را تغییر داد و وزارت مستعمرات انگلیس به رهبری چرچیل و با حمایت جرج لوید، نخست‌وزیر وقت، به سمت تأسیس دولت‌هایی به ظاهر ملی در منطقه حرکت کرد تا اهداف بریتانیا را در قالبی غیرمستقیم پیش ببرد.

غریبی با بیان اینکه رضاخان با کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ و با اتکای بیگانگان وارد عرصه سیاسی ایران شد و در نهایت به سلطنت رسید، گفت: همان‌گونه که بیگانگان او را به قدرت رساندند، در شهریور ۱۳۲۰ نیز او را از سلطنت کنار گذاشتند و محمدرضای جوان را جایگزین کردند. محمدرضا پهلوی نیز در کودتای ۲۸ مرداد، با کمک انگلستان و آمریکا، به قدرت بازگشت و بیش از پیش نقش این کشور‌ها را در تثبیت موقعیت خود مشاهده کرد؛ از همین رو، همواره در برابر آنان احساس بدهکاری داشت و قدرت عرض‌اندام مستقل نداشت.

وی در پایان خاطرنشان کرد: پازل خیانت رژیم پهلوی، به ادعای برخی، با دعوت از کشور‌هایی مانند آمریکا و اسرائیل برای اقدام علیه ایران توسط رضا پهلوی تکمیل شد. این موضوع به‌قدری مناقشه‌برانگیز است که حتی برخی از سلطنت‌طلبان نیز حاضر نیستند در کنار او قرار بگیرند؛ افرادی مانند اردشیر زاهدی و داریوش همایون تا پایان عمر از این موضع فاصله گرفتند و حاضر نشدند برای کسب قدرت، با چهره‌هایی که از نگاه آنان دارای کارنامه‌ای منفی هستند، همراه شوند.