تصفیه درونسازمانی/ وقتی اسلحه بهسوی «رفیق» چرخید
شانزدهم اردیبهشت ۱۳۵۴؛ یک عصر معمولی در تهران، به صحنه یکی از تکاندهندهترین تصفیههای درونگروهی بدل شد.
| ارسال نظر
به گزارش ایران۲۴، ۱۶ اردیبهشت ۱۳۵۴، در تقویم فعالیت سازمان مجاهدین خلق ایران، بهعنوان روزی تعیینکننده ثبت شده است؛ روزی که شکافهای فکری درون سازمان به اوج رسید و به یک تسویه خونین انجامید. در این روز، مجید شریفواقفی، از رهبران شاخص طیف مذهبی سازمان، توسط اعضای تغییر ایدئولوژی داده که به مارکسیسم گرایش پیدا کرده بودند، کشته شد و پیکرش در بیابانهای عسگرآباد سوزانده شد.
همزمان، تلاش برای ترور مرتضی صمدیه لباف نیز صورت گرفت که ناکام ماند. او در جریان این سوءقصد مجروح شد و سپس توسط ساواک دستگیر گردید.
این رویداد، تنها یک حادثه نبود، بلکه نتیجه روندی بود که سالها پیش آغاز شده بود. سازمان مجاهدین خلق ایران که در سال ۱۳۴۴ توسط محمد حنیفنژاد، سعید محسن و عبدالرضا نیکبین با هدف مبارزه مسلحانه علیه حکومت پهلوی شکل گرفت، در ابتدا بر پایه ترکیبی از آموزههای مذهبی و انقلابی فعالیت میکرد.
با این حال، بررسی منابع مطالعاتی و آموزشی سازمان نشان میدهد که از همان سالهای اولیه، آثار متعددی با گرایشهای مارکسیستی در کنار متون مذهبی مورد توجه اعضا قرار داشت. این ترکیب بهتدریج زمینهساز شکلگیری تردیدهای فکری در میان برخی اعضا شد.
پس از ضربه سال ۱۳۵۰ و اعدام رهبران اولیه، فضای سازمان دستخوش تغییر شد. رهبری به دست افرادی افتاد که گرایش بیشتری به مارکسیسم داشتند. در این دوره، مباحث ایدئولوژیک شدت گرفت و در نهایت، جریان غالب، مارکسیسم را بهعنوان مبنای فکری جدید سازمان مطرح کرد.
این تغییر مسیر با مخالفت بخشی از اعضا، از جمله مجید شریفواقفی، مواجه شد. اختلافات بهتدریج از سطح نظری فراتر رفت و در نهایت، تصمیم به حذف مخالفان داخلی گرفته شد؛ تصمیمی که در ۱۶ اردیبهشت ۱۳۵۴ به اجرا درآمد.
تحلیل این مسیر نشان میدهد که مجموعهای از عوامل، از جمله فضای بسته تشکیلاتی، انضباط سختگیرانه، محدود بودن منابع فکری به چارچوب سازمان و فاصله گرفتن از جامعه، در شکلگیری چنین رویکردی نقش داشتهاند. در چنین شرایطی، سازمان به معیار اصلی تشخیص حق و باطل تبدیل شده بود و هرگونه مخالفت، بهعنوان تهدیدی علیه کلیت آن تلقی میشد.۱۶ اردیبهشت، یادآور لحظهای است که یک سازمان، در میانه تغییرات ایدئولوژیک، به نقطهای رسید که اختلاف داخلی را نه با گفتوگو، بلکه با حذف پاسخ داد.
