>
کد ویدیو
کد خبر : ۴۳۴۹۸
15:26 03 / 03 /1405
اختصاصی ایران۲۴:

تبریزی: رضاشاه محصول پروژه انگلیس پس از شکست قرارداد ۱۹۱۹ است

پژوهشگر تاریخ معاصر بیان کرد: بررسی دوران رضاشاه بدون شناخت زمینه‌های سیاسی و استعماری آن دوره ممکن نیست؛ دورانی که به‌گفته تحلیلگران، انگلیس پس از ناکامی در قرارداد ۱۹۱۹، با طراحی کودتای ۱۲۹۹ مسیر جدیدی برای سلطه بر ایران تعریف کرد.

قاسم تبریزی در گفت‌وگو با خبرنگار ایران۲۴ طی سخنانی اظهار کرد: رضاشاه نه متفکر بود، نه نظریه‌پرداز و نه فردی دارای تربیت سیاسی و اجتماعی کلاسیک. او صرفاً یک نظامی برخاسته از قزاقخانه به شمار می‌رفت که از نوجوانی در فضای نظامی رشد کرد و فاقد پشتوانه خانوادگی و ایلی مشابه خاندان‌های سیاسی آن دوره بود. آنچه در عصر پهلوی اول رخ داد، بیش از آنکه محصول شخصیت رضاشاه باشد، نتیجه طراحی و مدیریت جریان‌های استعماری و شبکه‌های وابسته به انگلستان در ایران بود. این جریان سابقه نفوذش به اواخر دوره صفویه بازمی‌گردد.

وی ادامه داد: در آن مقطع، ایران میان دو قدرت روسیه تزاری و انگلستان قرار داشت. پس از سقوط امپراتوری تزار و عثمانی در جنگ جهانی اول، عملاً زمینه برای نفوذ کامل انگلیس در منطقه فراهم شد. تحلیلگران معتقدند انگلیس پیش از کودتای ۱۲۹۹، با قرارداد ۱۹۱۹ تلاش کرد کنترل ساختار اقتصادی و نظامی ایران را به دست بگیرد، اما مقاومت شخصیت‌هایی چون آیت‌الله سیدحسن مدرس، شیخ محمد خیابانی و دیگر مخالفان، این پروژه را ناکام گذاشت. تبریزی تأکید کرد: پس از شکست قرارداد ۱۹۱۹، انگلیس به سمت اجرای سناریوی کودتا رفت و دو چهره را برای این پروژه انتخاب کرد؛ سیدضیاءالدین طباطبایی به عنوان عنصر سیاسی و رضاخان به عنوان مهره نظامی. نقش افرادی مانند اردشیر ریپورتر و برخی محافل فراماسونری در هدایت تحولات سیاسی عصر مشروطه و پس از آن نیز مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.

وی در پایان گفت:بر اساس این روایت تاریخی، کودتای ۱۲۹۹ با حمایت مستقیم ژنرال آیرونساید و شبکه وابسته به انگلیس شکل گرفت. پس از ناکامی دولت سیدضیاء، زمینه برای قدرت‌گیری تدریجی رضاخان فراهم شد و این مسیر نهایتاً به تأسیس سلسله پهلوی انجامید.

| ارسال نظر