اشکان ممبینی، کارشناس مسائل بینالملل در یادداشتی نوشت: معادلات منطقه و تنگه هرمز بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر قدرت و نقشآفرینی ایران خواهد بود و آمریکا دیگر جایگاه سابق را در منطقه ندارد.
واقعیتهای دیپلماتیک نشان میدهد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در نبرد با افسران دیپلماسی جمهوری اسلامی با شکست مواجه شده و ناچار است شرایط جدید و نظم نوین منطقهای را بپذیرد؛ نظمی که جمهوری اسلامی ایران نقش محوری در شکلدهی به آن دارد.
از این پس، معادلات منطقه و تنگه هرمز بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر قدرت و نقشآفرینی ایران خواهد بود و آمریکا دیگر جایگاه سابق را در منطقه ندارد و باید پایگاههای خود را از اطراف ایران خارج کند. حتی ناتوانی واشنگتن در حمایت مؤثر از متحدان عربش نیز باعث شد کشورهای عربی حاشیه خلیجفارس به بازنگری در روابط خود با ایران فکر کنند و در آینده شاهد تلاش آنها برای ترمیم و بهبود روابط با تهران خواهیم بود.
ترامپ حتی در قبال چین نیز دچار اشتباهات راهبردی شد. در دیدارها و تحولات اخیر، برتری جایگاه چین کاملاً آشکار بود و پکن این پیام را به واشنگتن منتقل کرد که معادلات جدید منطقهای و بینالمللی بهوسیله قدرتهایی مستقل مانند ایران، چین و روسیه رقم خواهد خورد. دوران یکجانبهگرایی آمریکا پایان یافته و جهان در حال تجربه چرخش قدرت از غرب به شرق است؛ روندی که موجب انزوای روزافزون آمریکا در نظام بینالملل خواهد شد.
موج استعفاهای کابینه ترامپ
برای آنچه امروز در واشنگتن میگذرد، نباید صرفاً به تیتر اخبار توجه کرد. آنچه اکنون شاهدیم، فراتر از استعفای ساده یا جابهجایی اداری است؛ ما در حال مشاهده نوعی فرسایش نهادی عمیق در هسته اصلی تصمیمسازی دولت ترامپ هستیم.
زمانی که افرادی در جایگاههای حساس امنیتی و اطلاعاتی، ازجمله ریاست سازمان اطلاعات ملی آمریکا ـ که عملاً چشم و گوش نظام امنیت ملی این کشور بهشمار میرود ـ یا دیگر مقامهای ارشد تخصصی کنار گذاشته میشوند، این پیام روشن را مخابره میکند که در لایههای بالای کاخ سفید، تخصص و تحلیل کارشناسی جای خود را به فرمانبری مطلق داده است. این وضعیت، دولت ترامپ را وارد بحران انسجام کرده و به نوعی فلج کارشناسی در ساختار تصمیمگیری آمریکا منجر شده است.
این فلج کارشناسی، بهویژه در حوزه امنیت ملی و سیاست خارجی، آثار منفی و خطرناکی بر جای خواهد گذاشت. در پروندههای حساسی مانند ایران، تنش در تنگه هرمز و رقابت راهبردی با چین، بیثباتی میتواند دولت ترامپ را دچار خطاهای محاسباتی جدی کند؛ همانگونه که حمله به ایران نیز بدون محاسبات دقیق و کارشناسی لازم انجام شد و در نهایت، به شکست راهبردی ترامپ و گرفتار شدن آمریکا در بحرانی عمیقتر از گذشته منجر شد. همچنین در موضوع تنگه هرمز نیز واشنگتن با بنبست راهبردی مواجه شده است.
دولت ترامپ به جای حکمرانی مؤثر، درگیر تصفیه نیروهای داخلی و تلاش برای بقا در فضای متشنج سیاسی آمریکا شده است
این سیاستهای اشتباه، آمریکا را در عرصه روابط بینالملل با بحران مواجه کرده و موجب فاصله گرفتن متحدان سنتی واشنگتن، بهویژه در اتحادیه اروپا شده است. امروز اروپا بهخوبی دریافته سیاستهای مخرب و یکجانبهگرایانه ترامپ، آمریکا را در مسیر انزوا قرار داده است و به همین دلیل به نظر میآید اتحادیه اروپا و حتی ناتو خود را برای دوران «بدون آمریکا» آماده میکنند.
واقعیت اینکه دولت ترامپ اکنون به جای حکمرانی مؤثر، درگیر تصفیه نیروهای داخلی و تلاش برای بقا در فضای متشنج سیاسی آمریکا شده؛ آن هم در شرایطی که هم در داخل و هم در پروندههای خارجی با مجموعهای از بحرانها و بنبستهای جدی روبهروست.