«خیانت»، فریاد پرواز همای برای ایران زخمی/ وقتی آواز، رپ و تصویر در سوگ شهیدان و علیه وطنفروشان به هم میرسند+فیلم
به گزارش ایران24، پرواز همای در تازهترین اثر خود با نام «خیانت»، از قالبهای همیشگی فاصله گرفته و با تلفیق آواز ایرانی، موسیقی حماسی و رپ اعتراضی، روایتی از ایران، مقاومت، شهیدان جنگ و آنچه خیانت به وطن مینامد ارائه کرده است. اثری که شعر، ملودی، آواز و بخش رپ را خود پرواز همای با تنظیمهای جابر بهارمست منتشر کرده است. این قطعه از تصاویر کودکان شهید، صحنههای جنگ، چهرههای سیاسی غربی و مخالفان خارجنشین بهره میگیرد تا پیامی صریح درباره وفاداری به سرزمین و هویت ملی منتقل کند.
پرواز همای، خواننده، آهنگساز و ترانهسرای شناختهشده موسیقی ایران، در تازهترین اثر خود با عنوان «خیانت» یکی از متفاوتترین و جسورانهترین تجربههای هنری کارنامهاش را رقم زده است. هنرمندی که طی سالهای گذشته بیشتر با آثار تلفیقی، ارکسترال و بهرهگیری از ظرفیتهای موسیقی سنتی ایران شناخته میشد، این بار با ورود به فضای رپ و موسیقی اعتراضی، اثری خلق کرده که فراتر از یک قطعه موسیقی، به بیانیهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی شباهت دارد.
در این اثر، شعر، ملودی، آواز و بخش رپ توسط خود پرواز همای اجرا شده و تنظیم آن را جابر بهارمست برعهده داشته است. «خیانت» حول مفاهیمی، چون وطن، هویت ملی، مقاومت، ایستادگی و مرزبندی با آنچه خالق اثر خیانت به ایران میداند شکل گرفته و تلاش میکند با زبانی مستقیم و بیپرده، احساسات بخش قابل توجهی از جامعه را بازتاب دهد.
شعر اثر از همان ابتدا بر محور تقابل میان وفاداری و خیانت بنا شده است. واژه «خیانت» در سراسر قطعه حضوری پررنگ دارد و همای با زبانی صریح از عشق به ایران، رنج مردم و انتقاد از کسانی سخن میگوید که از نگاه او در بزنگاههای تاریخی در برابر منافع ملی قرار گرفتهاند. برخلاف بسیاری از آثار پیشین این هنرمند که بر مفاهیم عرفانی، عاشقانه یا فلسفی استوار بودند، «خیانت» مستقیماً به مسائل روز جامعه و تحولات سیاسی و اجتماعی میپردازد.
اما شاید مهمترین ویژگی این اثر، موزیکویدئوی آن باشد؛ ویدئویی که در بسیاری از لحظات به اندازه موسیقی و شعر در انتقال پیام اثر نقش ایفا میکند. تصاویر انتخابشده، مخاطب را به قلب حوادث و تنشهای سالهای اخیر میبرد؛ از صحنههای جنگ و ویرانی گرفته تا نماهایی از مقاومت و ایستادگی مردم ایران.
در بخشهایی از ویدئو، تصاویری مرتبط با جنگ اخیر و پیامدهای آن به نمایش درمیآید؛ تصاویری که روایت اثر آنها را نماد پایداری ملت ایران در برابر فشارها و تهدیدهای خارجی معرفی میکند. همزمان، نماهایی از سیاستمداران آمریکایی در دورههای مختلف و همچنین تصاویر مرتبط با اسرائیل دیده میشود که در ساختار روایی ویدئو، بهعنوان بخشی از جریانی معرفی میشوند که طی دهههای گذشته در پی اعمال فشار بر ایران بودهاند. ویدئو همچنین با اشاره به تحولات دیپلماتیک و مذاکرات سیاسی، این دیدگاه را مطرح میکند که برخی اقدامات نظامی و تنشآفرین در مقاطع حساس، در تضاد با مسیر گفتوگو و دیپلماسی قرار داشته و از منظر سازندگان اثر، مصداقی از خیانت به روند مذاکره و صلح محسوب میشود.
یکی از تکاندهندهترین بخشهای ویدئو به تصاویر دانشآموزان شهید و قربانیان جنگ اختصاص دارد. در میان این تصاویر، کیفها و کتابهای خونین دانشآموزان شهید مدرسه میناب دیده میشود؛ تصاویری که بار عاطفی سنگینی بر دوش روایت اثر میگذارند. دوربین به جای نمایش صرف صحنههای خشونت، بر وسایل شخصی کودکان تمرکز میکند؛ کتابهایی که نیمهکاره ماندهاند، کیفهایی که صاحبانشان دیگر هرگز به کلاس درس بازنخواهند گشت و نشانههایی که مخاطب را با هزینه انسانی جنگ روبهرو میکنند. این بخش از ویدئو، از تأثیرگذارترین لحظات اثر به شمار میرود و لایهای عمیق از اندوه و همدردی را به روایت حماسی آن میافزاید.
بخش دیگری از ویدئو به نمایش چهرههایی اختصاص یافته که از نگاه پرواز همای در برابر منافع ملی ایران قرار گرفتهاند. در میان این تصاویر، برخی فعالان رسانهای، مجریان شبکههای فارسیزبان خارج از کشور و همچنین تعدادی از چهرههای فرهنگی و هنری مهاجر دیده میشوند. روایت اثر این افراد را در کنار دیگر سوژههای مورد انتقاد خود قرار میدهد و میکوشد تصویری از آنچه «فاصله گرفتن از وطن» و «همراهی با پروژههای ضدایرانی» مینامد ارائه دهد. از منظر ویدئو، خیانت تنها به عرصه نظامی و سیاسی محدود نمیشود، بلکه میتواند در حوزه رسانه، فرهنگ و روایتسازی نیز معنا پیدا کند.
در کنار این تصاویر سیاسی و اجتماعی، نمادهای اسطورهای نیز حضوری پررنگ دارند. صحنههای نبردهای نمادین، ارجاعات به قهرمانان حماسی و تصویر شیر، فضایی اسطورهای برای روایت خلق کردهاند. شیر در این اثر نه فقط یک نماد تاریخی، بلکه نشانهای از قدرت، پایداری و تداوم ایران معرفی میشود. این تصاویر در نهایت به روایتی واحد منتهی میشوند؛ روایتی که بر بقا، مقاومت و شکست دشمنان ایران تأکید دارد.
از منظر موسیقایی نیز «خیانت» را میتوان یکی از متفاوتترین آثار پرواز همای دانست. مهمترین اتفاق در این قطعه، ورود او به فضای رپ است، تجربهای که برای مخاطبان سنتی این هنرمند غافلگیرکننده به نظر میرسد. با این حال، همای تلاش کرده این عنصر تازه را با هویت موسیقایی شناختهشده خود تلفیق کند. بخشهای آوازی همچنان رنگ و بوی موسیقی ایرانی را حفظ کردهاند، بخصوص جایی که ارجاعی به موسیقی معروف «ای ایران ای مرز پرگهر» میدهد و بخشی از آن را با لحن و سبک خود اما با همان نمودار اوریجینال اجرا میکند، اما در بخش رپ، لحن مستقیمتر، ضرباهنگ تندتر و بیان اعتراضیتر میشود.
تنظیم جابر بهارمست نیز نقش مهمی در شکلگیری فضای اثر ایفا میکند. استفاده از سازهای ارکسترال در کنار ریتمهای مدرن و عناصر الکترونیک، به قطعه حالوهوایی سینماتیک و حماسی بخشیده است. موسیقی در بسیاری از لحظات تابع بار احساسی تصاویر و شعر است و میان سوگ، خشم، اعتراض، غرور ملی و امید در نوسان حرکت میکند.
«خیانت» را میتوان یکی از صریحترین، سیاسیترین و بحثبرانگیزترین آثار کارنامه پرواز همای دانست، اثری که با بهرهگیری از شعر، موسیقی، تصویر و رپ، تلاش میکند روایت خود از ایران امروز را بیان کند. فارغ از موافقت یا مخالفت با دیدگاههای مطرحشده در این اثر، نمیتوان انکار کرد که همای بار دیگر نشان داده از تجربهگری و عبور از مرزهای متعارف هراسی ندارد و همچنان در پی یافتن زبانهای تازه برای بیان دغدغههایش است؛ دغدغههایی که این بار نامشان را «خیانت» گذاشته است.