آمپولهای لاغری برای همه مناسب نیستند/ احتمال بازگشت وزن پس از قطع دارو
پروانه مهردادی، کارشناس ارشد تغذیه در گفتوگو با ایران۲۴ درباره اینکه تزریق آمپولهای لاغری برای چه کسانی لازم است؟ اظهار کرد: ابتدا باید یک نکته را روشن کنیم که این داروها برای همه لازم یا مناسب نیستند و نباید صرفاً برای چند کیلو کاهش وزن زیباییمحور استفاده شوند.
وی ادامه داد: مانجارو و اسپارتینا هر دو بر پایه ماده مؤثره تیرزپاتاید هستند؛ دارویی که اشتها را کاهش میدهد، تخلیه معده را کندتر میکند و به تنظیم قند خون کمک میکند. استفاده از آن باید زیر نظر پزشک باشد.
این متخصص تغذیه بیان کرد: بهطور معمول، دارودرمانی کاهش وزن برای افراد با BMI یا شاخص توده بدنی ۳۰ و بالاتر، یعنی افراد مبتلا به چاقی؛ افراد با BMI ۲۷ و بالاتر که همراه آن یک عارضه مرتبط با وزن دارند، بهعنوان مثال دیابت نوع ۲ یا پیشدیابت، فشارخون بالا، چربی کبد، آپنه خواب و بیماریهای قلبیعروقی؛ و بیمارانی که با اصلاح تغذیه، فعالیت بدنی و مداخلات رفتاری اصولی، به کاهش وزن کافی نرسیدهاند یا کاهش وزن را حفظ نکردهاند، تجویز میشود.
مهردادی تصریح کرد: برای مانجارو، یکی از کاربردهای اصلی دارو کنترل قند در دیابت نوع ۲ است؛ کاهش وزن در این بیماران میتواند یک مزیت مهم اضافه باشد.
وی افزود: این آمپولها جای غذا خوردن سالم، خواب کافی، فعالیت بدنی و پیگیری پزشکی را نمیگیرند، بلکه در فرد مناسب یک ابزار کمکی در کنار این موارد هستند.
این کارشناس ارشد درباره افزایش مجدد وزن پس از تزریق بیان کرد: چاقی یک بیماری مزمن است و این داروها هم معمولاً باید با نگاه بلندمدت استفاده شوند، نه به شکل یک دوره کوتاهمدت و معجزهآسا. تا زمانی که دارو مصرف میشود، در بسیاری از افراد اشتها کمتر و کنترل وزن بهتر است، اما اگر دارو قطع شود و همزمان الگوی غذا خوردن، فعالیت و رفتارهای مرتبط با وزن اصلاح نشده باشد، احتمال برگشت بخشی از وزن بسیار بالاست.
مهردادی ادامه داد: این مسئله شکست فرد یا بیاثر بودن دارو نیست؛ چون با قطع دارو، اثر کاهش اشتها هم کمتر میشود و بدن تمایل دارد به وزن قبلی برگردد.
وی افزود: پیام درست این است که آمپول لاغری میتواند کاهش وزن قابلتوجهی ایجاد کند، اما برای ماندگاری نتیجه باید همزمان سبک زندگی اصلاح شود و درباره ادامه، کاهش دوز یا قطع دارو، پزشک تصمیم بگیرد.
این کارشناس درباره عوارض تزریق این آمپولها بیان کرد: شایعترین عوارض آمپولهایی مثل مانجارو و اسپارتینا، گوارشی هستند؛ مثل تهوع، یبوست، اسهال، احساس پری یا استفراغ و معمولاً با شروع تدریجی دوز قابلکنترلاند. عوارض جدی، اما کمشیوعتر، شامل التهاب پانکراس و مشکلات کیسه صفراست. در صورت استفراغ یا اسهال شدید، کمآبی میتواند به عملکرد کلیه فشار وارد کند. در بیماران دیابتیِ دارای رتینوپاتی هم لازم است وضعیت چشم پیگیری شود. بنابراین، این داروها نباید خودسرانه و بدون ارزیابی پزشک مصرف شوند.
مهردادی درباره مؤثرترین راه لاغری خاطرنشان کرد: مؤثرترین روش، یک راهحل تکبعدی نیست. کاهش وزن پایدار حاصل ترکیب تغذیه، فعالیت بدنی، خواب، مدیریت استرس و در صورت نیاز درمان دارویی یا جراحی است.
وی افزود: تغذیه قابل ادامه، نه رژیم سخت و کوتاهمدت، یکی از روشهاست که هدف آن حذف کامل گروههای غذایی نیست. مهمترین اصل، ایجاد کسری انرژی قابلتحمل و پایدار است که با چند اقدام عملی قابل اجراست. یکی از اقدامات این است که در هر وعده، یک منبع پروتئین مثل تخممرغ، مرغ، ماهی، لبنیات کمچرب، حبوبات، گوشت کمچرب یا سویا داشته باشیم. یکی دیگر از اقدامات این است که حداقل نیمی از بشقاب را به سبزیجات اختصاص دهیم. همچنین نباید کربوهیدرات را حذف کنیم، اما باید مقدار و کیفیت آن را اصلاح کنیم که میتوانیم از نان سبوسدار، برنج در مقدار متعادل، حبوبات، سیبزمینی آبپز و غلات کامل استفاده کنیم.
این کارشناس عنوان کرد: مصرف نوشیدنیهای شیرین، شیرینی، فستفود، خوراکیهای بسیار فرآوریشده و ریزهخواری را کم کنیم، همچنین مصرف فیبر و آب را بالا ببریم و وعدهها را آگاهانه، آهسته و بدون تماشای صفحه موبایل و تلویزیون بخوریم.
مهردادی با بیان اینکه فعالیت بدنی یکی دیگر از اقدامات عملی است، تصریح کرد: برای سلامت عمومی، دستکم ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در هفته، مانند پیادهروی تند، توصیه میشود. برای کاهش وزن یا جلوگیری از برگشت آن، بسیاری از افراد به زمان بیشتر نیاز دارند. همچنین ۲ تا ۳ جلسه تمرین قدرتی در هفته اهمیت زیادی دارد؛ چراکه در روند کاهش وزن به حفظ عضله، افزایش توان بدنی و بهبود متابولیسم کمک میکند.
وی عنوان کرد: کمخوابی و استرس مزمن میتوانند اشتها، میل به خوراکیهای پرکالری و کنترل تکانه را بدتر کنند. خواب منظم و کافی، بخش واقعی درمان چاقی است؛ نه یک توصیه حاشیهای.
این کارشناس خاطرنشان کرد: اگر در افرادی کاهش وزن بسیار سخت است یا افزایش وزن ناگهانی دارند، علتهای پزشکی باید مورد بررسی قرار گیرد؛ از جمله کمکاری تیروئید در صورت وجود علائم و آزمایشهای مرتبط، سندرم تخمدان پلیکیستیک، اختلالات خواب بهویژه آپنه خواب، پرخوری هیجانی یا اختلالات خوردن.
مهردادی تصریح کرد: برای افراد دارای چاقی یا اضافهوزن همراه با بیماریهای مرتبط، داروهایی مانند تیرزپاتاید میتوانند در کنار سبک زندگی بسیار مؤثر باشند. در چاقی شدید، بهویژه وقتی درمانهای دیگر نتیجه کافی ندادهاند، جراحی چاقی هم ممکن است یک گزینه علمی و مؤثر باشد، البته پس از ارزیابی کامل تیم درمان. آمپولهایی مثل مانجارو و اسپارتینا ابزار درمانی مؤثری هستند، اما برای همه نیستند و نباید خودسرانه مصرف شوند. این داروها میتوانند اشتها و وزن را کنترل کنند، ولی با قطع آنها احتمال بازگشت وزن وجود دارد. بهترین نتیجه زمانی بهدست میآید که دارو، در فرد مناسب، همراه تغذیه متعادل، ورزش، خواب کافی و پیگیری پزشک استفاده شود.
