صالحی: نباید کارت تنگه هرمز را بسوزانیم
احسان صالحی، تحلیلگر مسائل بینالملل و دبیر شورای اطلاعرسانی دولت سیزدهم، در گفتوگو با ایران ۲۴ درباره تبعات ایجاد مسیرهای جایگزین برای تنگه هرمز و تلاش کشورهای حاشیه خلیج فارس برای متنوعسازی مسیرهای انتقال انرژی گفت: کشورهای منطقه بهصورت طبیعی و فارغ از اینکه ایران چه سیاستی اتخاذ کند، به سمت متنوعسازی مسیرهای انتقال خود حرکت خواهند کرد. حتی اگر تنگه هرمز از همین امروز بهطور کامل باز باشد و هیچ محدودیتی برای تردد در آن وجود نداشته باشد، عقل اقتصادی و ملاحظات امنیتی حکم میکند کشورهای حاشیه خلیجفارس به دنبال مسیرهای جایگزین باشند. آنها یک بار تجربه کردهاند که در شرایط بحرانی، اقتصاد، واردات، صادرات و مسیرهای انتقال انرژیشان میتواند با شوک جدی مواجه شود؛ بنابراین طبیعی است که برای کاهش این آسیبپذیری سرمایهگذاری کنند.
وی افزود: این موضوع به این معنا نیست که ایران با سیاستهای خود باعث بیاثر شدن تنگه هرمز شده است. حتی اگر ایران هیچ اقدامی هم انجام ندهد، کشورهای منطقه به سمت ایجاد مسیرهای جایگزین خواهند رفت؛ همانطور که اگر ما نیز در موقعیت آنها بودیم، برای کاهش ریسکهای خود چنین اقدامی میکردیم.
دبیر شورای اطلاع رسانی دولت سیزدهم بیان کرد: اینکه برخی توصیه میکنند ایران به دلیل احتمال ایجاد مسیرهای جایگزین، از همین حالا کارت هرمز را کنار بگذارد، منطقی نیست. سیاست خارجی و مناسبات قدرت دائماً در حال تغییر است و ایران باید متناسب با متغیرهای جدید تصمیم بگیرد. انتخابات آمریکا، تحولات داخلی کشورها و تغییرات سیاستهای قدرتهای بزرگ همگی متغیرهایی هستند که میتوانند در آینده بر وضعیت منطقه اثر بگذارند.
صالحی تصریح کرد: تا زمانی که کارت هرمز برای ایران کارایی دارد، دلیلی ندارد ایران خودش این کارت را کنار بگذارد. اینکه ممکن است در آینده مسیرهای جدیدی ایجاد شود، نباید باعث شود ایران امروز از یکی از مهمترین اهرمهای ژئوپلیتیکی خود صرفنظر کند.
این تحلیلگر مسائل بینالملل در ادامه با اشاره به اینکه مسیرهای جایگزین نیز مصون از اختلال نیستند، گفت: اگر مسیرهای جدیدی ایجاد شود، این مسیرها نیز لزوماً غیرقابل اخلال نخواهند بود. ضمن اینکه تنگه هرمز ویژگیهایی دارد که باعث میشود نتوان بهسادگی آن را بهطور کامل از چرخه اقتصادی منطقه خارج کرد.
صالحی با اشاره به تجربه ایران در شرایط تحریم تجربه ایران در شرایط تحریم، گفت: زمانی که بخشی از مسیرهای دریایی برای ایران با محدودیت مواجه میشود، کشور برای جبران این وضعیت به مسیرهای زمینی روی میآورد؛ اما هیچگاه مسیر زمینی نمیتواند بهطور کامل جای مسیر دریایی را بگیرد. حجم انتقال، سرعت جابهجایی و هزینه حملونقل در مسیر زمینی با مسیر دریایی قابل مقایسه نیست.
صالحی افزود: همین قاعده درباره کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز صادق است. ممکن است کشوری بتواند بخشی از انتقال خود را از طریق مسیرهای زمینی یا خطوط لوله جایگزین انجام دهد، اما این مسیرها معمولاً با هزینه بالاتر و ظرفیت و سرعت متفاوتی نسبت به مسیر دریایی مواجه هستند. مسئله اصلی برای ایران این است که بتواند ترتیباتی ایجاد کند که کشورهایی که قصد استفاده از تنگه هرمز را دارند، میتوانند بر اساس قواعد و مقررات مشخص از این مسیر استفاده کنند. به بیان دیگر، تنگه باید در شرایط عادی مسیری امن برای تجارت و انتقال کالا باشد، اما در برابر تهدیدات علیه ایران و فعالیتهای کشورهای متخاصم، وضعیت متفاوتی داشته باشد.
صالحی خاطرنشان کرد: ایران باید تلاش کند تنگه هرمز را نه بهعنوان یک ابزار برای بستن مسیر، بلکه بهعنوان یک ظرفیت ژئوپلیتیکی، اقتصادی و امنیتی مدیریت کند؛ ظرفیتی که در شرایط عادی میتواند برای منطقه و برای ایران منفعت ایجاد کند و در شرایط تهدید نیز همچنان بهعنوان یک اهرم بازدارنده در اختیار کشور باقی بماند.
