بانک مرکزی و یک تغییر مهم در نظام پرداخت بانکی/ «چک رمزدار» به تاریخ پیوست

به گزارش ایران ۲۴، صدور چک رمزدار از امروز در شبکه بانکی متوقف و بانک‌ها موظف هستند این ابزار پرداخت را با چک تضمین‌شده جایگزین کنند. 

 اجرای طرح حذف چک رمزدار و جایگزینی آن با چک تضمین‌شده از امروز در حالی وارد مرحله نخست شد که بانک‌ها برای مشتریان خود به جای چک رمزدار، چک تضمین‌شده صادر خواهند کرد و تبادل و واگذاری چک‌های رمزدار موجود تا ابتدای دی ماه ادامه خواهد داشت.

اگر چه اکثر مشتریان بانکی که روزانه با مراجعه به بانک ها اقدام به دریافت چک رمزدار می کردند از این اقدام جدید سیستم بانکی اطلاعات دقیقی ندارند اما به نظر می رسد این مرحله از اقدام بانک مرکزی  یک تغییر مهم در نظام پرداخت بانکی است.

این تصمیم در چارچوب برنامه‌ای دو مرحله‌ای برای حذف کامل چک رمزدار از شبکه بانکی اجرایی می‌شود. در مرحله نخست، صدور این چک‌ها متوقف خواهد شد و در مرحله دوم، پذیرش و واگذاری چک‌های رمزدار در سامانه چکاوک نیز ممنوع می‌شود.

بر اساس برنامه اعلام‌شده، از اول دی‌ماه ۱۴۰۵ پذیرش (واگذاری) چک‌های رمزدار در سامانه چکاوک نیز ممنوع خواهد شد؛ بنابراین چک‌های رمزدار صادرشده پیش از این تاریخ، تا زمان اجرای مرحله دوم همچنان در فرآیند موجود قابل استفاده خواهند بود، اما پس از اجرای مرحله دوم، پرداخت این چک‌ها صرفا از طریق مراجعه ذی‌نفع به شعبه مقصد چک و تکمیل فرم‌های مربوط انجام خواهد شد.

چک تضمین‌شده با اتصال به سامانه صیاد (پیچک)، امکان استعلام پیش از دریافت چک از طریق شناسه ۱۶ رقمی صیادی را فراهم می‌کند؛ قابلیتی که در چک‌های رمزدار وجود ندارد. بانک مرکزی اعلام کرده است اتصال این چک‌ها به زیرساخت صیاد، علاوه بر افزایش امکان احراز اصالت، به کاهش زمینه سوءاستفاده و استفاده از این ابزار در فعالیت‌های مجرمانه و پولشویی کمک می‌کند.

از دیگر تفاوت‌های چک تضمین‌شده با چک رمزدار، محدود نبودن دریافت‌کننده به مراجعه به شعبه همان بانک در همان استان است. همچنین مطابق اعلام بانک مرکزی، پرداخت چک‌های تضمین‌شده از امروز به‌صورت آنی انجام خواهد شد.

اجرای تبادل چک رمزدار که قرار است از دی‌ماه متوقف شود در دو مرحله پیش‌بینی شده است. در مرحله نخست، صدور چک رمزدار از ۷ مهرماه ۱۴۰۵ ممنوع شده است.

در مرحله دوم نیز از سه‌شنبه اول دی‌ماه ۱۴۰۵ پذیرش و واگذاری چک‌های رمزدار در سامانه چکاوک متوقف خواهد شد. به این ترتیب، پس از آغاز مرحله دوم، تبادل چک رمزدار در شبکه بانکی امکان‌پذیر نخواهد بود.

بر اساس اعلام بانک مرکزی، چک‌های رمزدار موجود پس از این تاریخ صرفاً از طریق مراجعه ذی‌نفع به شعبه مقصد بانکی که چک رمزدار در آن صادر شده و تکمیل فرم‌های مربوطه، قابل پرداخت خواهند بود.

بانک مرکزی همچنین از شبکه بانکی خواسته است ضمن اطلاع‌رسانی کامل به مشتریان، نحوه استفاده از چک‌های تضمین‌شده، امکان استعلام و سایر مزایای این ابزار را به مشتریان اعلام کنند.

بانک مرکزی تاکید کرده است که با هدف جلوگیری از ایجاد وقفه در امور مشتریان، فرآیند پرداخت چک‌های تضمین شده باید به نحوی اجرا شود که مشابه روال پرداخت چک‌های رمزدار باشد.

چک رمزدار یک چک تضمین‌شده بانکی بود که بانک پرداخت آن را تا سقف مبلغ درج‌شده، پس از مسدودسازی وجه در حساب داخلی خود، تضمین می‌کرد. بر خلاف چک‌های عادی که اعتبار آن‌ها به موجودی صادرکننده وابسته است، وجه این چک هم‌زمان با صدور، از حساب متقاضی کسر و در حساب‌های داخلی بانک مسدود می‌شود؛ بنابراین، ریسک عدم وصول یا پرداخت نشدن به دلیل کسری موجودی در این ابزار مالی کاملاً صفر است.

ویژگی‌های کلیدی و شاخص چک رمزدار شامل موارد زیر است:

• تضمین قطعی پرداخت: به دلیل مسدود شدن وجه در زمان صدور، بانک پرداخت چک را تا زمانی که منع قانونی وجود نداشته باشد تضمین می‌کند.
• امنیت بالا در معاملات کلان: بهترین و مطمئن‌ترین ابزار برای جابه‌جایی مبالغ سنگین و معاملات بزرگی مثل خرید ملک و خودرو است.
• عدم نیاز به دسته‌چک: هر فردی با داشتن موجودی کافی در حساب خود می‌تواند از بانک تقاضای صدور این چک را داشته باشد.
• ثبت و صدور سیستمی: این چک‌ها مجهز به کدهای امنیتی و رمزهای بانکی مخصوص هستند که امکان جعل یا سوء استفاده را به حداقل می‌رساند.
• عدم امکان صدور در وجه حامل: بر اساس ضوابط نظارتی بانک مرکزی، این چک‌ها هرگز در وجه حامل صادر نشده و الزماً باید نام ذینفع (حقیقی یا حقوقی) در آن‌ها قید شود.