ده‌پهلوان: آمار دقیقی از محوطه‌های باستانی شناسایی‌نشده نداریم
مصطفی ده‌پهلوان، باستان‌شناس، در گفت‌و‌گو با «ایران۲۴» در پاسخ به سوال اینکه میزان شناسایی محوطه‌های باستانی در ایران چقدر است و چه تعداد از این محوطه‌ها هنوز شناسایی نشده‌اند؟ بیان کرد: نمی‌توان درصد مشخصی در این زمینه ارائه کرد، چرا که درباره محوطه‌هایی که هنوز شناسایی نشده‌اند، آمار دقیقی در دست نیست. بخش عمده شناسایی‌هایی که تاکنون انجام شده است، بیشتر در جریان پروژه‌های اداری و پژوهشی اتفاق افتاده است، نه اینکه لزوماً در قالب پروژه‌های صرفاً پژوهشی باشد.
ده‌پهلوان توضیح داد: یک زمان باستان‌شناس در یک محوطه یا منطقه، عملیات بررسی و شناسایی انجام می‌دهد و محوطه‌هایی را که عارضه‌ای در سطح زمین دارند، مشاهده و بررسی می‌کند. سپس این محوطه‌ها مستندنگاری می‌شوند، کد دریافت می‌کنند و موقعیت جغرافیایی آنها روی نقشه ثبت می‌شود تا در آینده امکان پیگیری و مطالعه آنها وجود داشته باشد.
این باستان‌شناس با اشاره به محدودیت‌های موجود در شناسایی محوطه‌های باستانی اظهار کرد: مسئله این است که بسیاری از محوطه‌های باستانی ما در سطح زمین عارضه مشخصی ندارند و حتی ممکن است زیر لایه‌های رسوبی قرار گرفته باشند. با بودجه محدودی که سازمان میراث فرهنگی برای شناسایی محوطه‌ها اختصاص داده است، عملاً بیشتر امکان شناسایی محوطه‌هایی وجود دارد که دارای عارضه مشخص در سطح زمین هستند.
او افزود: اگر بخواهیم پیمایش سطحی انجام دهیم و کل ایران را به‌طور کامل مورد بررسی قرار دهیم، این کار به بودجه بسیار زیادی نیاز دارد و همچنین مستلزم همکاری‌های دانشگاهی است تا بتوان پروژه‌ها را در قالب برنامه‌های پژوهشی مدیریت کرد. باید کشور شبکه‌بندی شود و در هر سال بخشی از این شبکه مورد بررسی قرار گیرد تا بتوان یک پیمایش روشمند و دقیق را در سطح کشور انجام داد.
او در ادامه از کوروش روستایی، از باستان‌شناسان برجسته کشور، یاد کرد و گفت: یکی از دغدغه‌های جدی ایشان نیز همین موضوع است؛ اینکه ما هنوز بررسی درست و دقیق در سطح کشور انجام نداده‌ایم و این شبکه‌بندی باید اتفاق بیفتد تا بتوان هر سال بخشی از آن را مدیریت و بررسی کرد.
این باستان‌شناس در پایان تأکید کرد: انجام بررسی‌های روشمند دقیق و پیمایش‌های سطحی گسترده می‌تواند به شناسایی ظرفیت‌های واقعی میراث فرهنگی کشور کمک کند و تصویر دقیق‌تری از تعداد و پراکندگی محوطه‌های باستانی ایران به دست دهد.
