بازرگان: صلح از طریق قدرت شکل می‌گیرد
ابوالفضل بازرگان، پژوهشگر امنیت بین‌الملل، در گفتوگو با «ایران۲۴» با اشاره به برداشت برخی مخاطبان از دیدگاه‌های وی درباره مسائل امنیتی و تلقی آن به‌عنوان مخالفت با صلح بیان کرد: متأسفانه سال‌ها، نه فقط در ایران بلکه در سراسر جهان، به مردم گفته شده است که مذاکرات، دوستی و همکاری عامل صلح است، در حالی که به اعتقاد من این‌گونه نیست. آنچه پس از دو جنگ جهانی به شکل‌گیری صلح و جلوگیری از وقوع جنگ جهانی سوم کمک کرد و عامل پیوند کشورهای اروپایی شد مذاکره و دوستی نبود، بلکه مجموعه‌ای از سازوکار‌های قدرت و بازدارندگی بود.
بازرگان با اشاره به شکل‌گیری پیوند میان کشورهای اروپایی اظهار کرد: کشور‌هایی که حدود ۴۰۰ سال با یکدیگر درگیر بودند، به واسطه ایجاد سازوکار‌های مشترک به یکدیگر پیوند خوردند و این روند بعد‌ها به شکل‌گیری اتحادیه اروپا منجر شد. سازمان ملل متحد نیز پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفت تا از تکرار تجربه جامعه ملل جلوگیری شود.
صلح در روابط بین‌الملل نتیجه قدرت است
این پژوهشگر امنیت بین‌الملل در ادامه گفت: حتی در نظریه‌های روابط بین‌الملل، بسیاری سلاح هسته‌ای را یک عامل بازدارنده و در نتیجه عاملی برای حفظ صلح می‌دانند. در واقع، صلح در روابط بین‌الملل نتیجه قدرت است و این‌گونه نیست که کشورها به دلیل علاقه به یکدیگر، با لبخند و دوستی به صلح برسند.
وی تأکید کرد: زمانی می‌توان با رقیب یا دشمن دست داد و گفتوگو کرد که این واقعیت به او تحمیل شده باشد که نمی‌تواند خواسته خود را با زور به طرف مقابل تحمیل کند و طرف مقابل نیز باقی خواهد ماند و از بین نخواهد رفت. در چنین شرایطی است که امکان گفتوگو و توافق فراهم می‌شود.
بازرگان با اشاره به روابط آمریکا و چین گفت: باید پرسید اگر سلاح هسته‌ای وجود نداشت، آیا امروز آمریکا و چین در چنین شرایطی قرار داشتند؟ یا دیدار‌های رهبران کشورها، از جمله دیدار‌های دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین، به معنای اعتماد و دوستی میان آنهاست؟
این پژوهشگر امنیت بین‌الملل همچنین با اشاره به روابط روسیه و ناتو اظهار کرد: اگر صرفاً دوستی و اعتماد عامل صلح بود، باید پرسید چرا ناتو به روسیه حمله نمی‌کند. در مورد هند و پاکستان نیز با وجود اختلافات عمیق میان دو کشور، موضوع بازدارندگی و موازنه قدرت یکی از عوامل مهم در جلوگیری از درگیری گسترده است.
وی با اشاره به مفهوم «صلح از طریق قدرت» بیان کرد: حتی آمریکا که امروز با ما درگیر است، از همین مفهوم سخن می‌گوید و تأکید می‌کند که صلح از طریق قدرت حاصل می‌شود. وقتی یک کشور می‌گوید می‌خواهد با استفاده از قدرت و حتی جنگ، صلح را در منطقه برقرار کند، نمی‌توان انتظار داشت طرف مقابل صرفاً با لبخند زدن و انجام برخی اقدامات، به صلح دست پیدا کند.
بازرگان در ادامه گفت: بخشی از این برداشت‌ها به فضای فکری دهه ۱۹۹۰ میلادی بازمی‌گردد؛ زمانی که این تصور شکل گرفته بود که تاریخ به پایان رسیده، مرز‌ها کمرنگ می‌شوند، دولت‌ها نقش کمتری پیدا می‌کنند و دهکده جهانی شکل خواهد گرفت. این تعاریف و برداشت‌ها همچنان در برخی محیط‌های دانشگاهی مورد توجه و آموزش قرار می‌گیرد، در حالی که واقعیت روابط بین‌الملل نشان می‌دهد که صلح نتیجه قدرت است.
