ریشه اعتراضات عمیقتر از اقتصاد است/راه حل اصلی همراهی با مردم است
در هفتههای اخیر شاهد افزایش نوسانات بازار طلا و ارز در کل کشور بودهایم. افزایش ناگهانی قیمت دلار و سکه نه تنها بازار خریداران را ملتهب کرده بلکه تمامی اقشار جامعه را نیز تحت تاثیر قرار داده، به گونهای که وضعیت روانی جامعه نامتعادل شده است.
در چنین فضای بی ثبات و ملتهب صدای اعتراضات در برخی از شهرها و مراکز تجاری به گوش رسید. محور اصلی این اعتراضات، اوضاع نا به سامان اقتصادی، بی ثباتی بازار، ضعف شدید در قدرت خرید، رشد تورم، پایین بودن دستمزدها بوده و اشاره به فشار اقتصادی بر روی اقشار مختلف جامعه اعم از بازنشستگان، کارگران، بازاریان و اصناف مختلف جامعه دارد.
آغاز اعتراضات از نارضایتیهای اقتصادی بازاریان و اصناف بیانگر این مورد است که مطالبات اقتصادی از سطح صنفی فراتر رفته و به بحران عمومی و ساختاری حل ناپذیر تبدیل شده است.
اگرچه با شروع اعتراضات بازاریان، برخورد متفاوتی از دولت چهاردهم میبینیم که تفاوتش با اعتراضات سالهای گذشته مشهود است. در تجربههای پیشین اعتراضات اجتماعی، عمدتا از سوی حکومت با برخورد هشدار آمیز، رویکردهای امنیتی پاسخ داده میشد، در دولت پزشکیان رویکرد متفاوتی با گفتوگو با معترضان و پیگیری مطالبات ایجاد کرده است. رئیس جمهور بر شنیدن صدای معترضان تاکید داشت و آن را حق قانونی مردم ایران دانست.
دکتر «تقی آزاد ارمکی» جامعهشناس، استاد دانشگاه و نویسنده در گفت و گویی با شبکه خبری ایران۲۴ درباره چگونگی اعتراضات اخیر بیان کرد: جامعه ما سالهاست با مشکلات عمیق اقتصادی روبه روست و تمامی اقشار جامعه حتی طبقات مرفه و ثروتمند را نیز درگیر کرده است. این بحرانها مربوط به اقتصاد نیست و به حوزههای اجتماعی و فرهنگی سرایت کرده است. در واقع ناکارآمدی ساختاری طی دهههای گذشته موجب شده است، گروههای اجتماعی مختلفی مانند کارگران، اصناف و بازاریان دست به اعتراض بزنند و این اعتراضات به کنش جمعی گستردهتر تبدیل شده است. در اعتراضات اخیر، با وجود سختتر شدن شرایط، الگوی اعتراضات گذشته را دنبال میکند. نکته مهم و قابل توجه، تاکید دولت بر شنیدن صدای معترضان و تلاش برای گفتوگو در این زمینه است، اما این گفتوگوها باید همه گروههای اجتماعی را دربر بگیرد تا بتوان برای حل مشکلات امیدوار بود.
این جامعه شناس تصریح کرد: اعتراضات اخیر از نظر مطالبات شباهتهایی با دورههای قبل دارد، اما تفاوت اصلی آن در ترکیب گروههای معترضان است. در دورههای قبل به این صورت بود که یک گروه مشخص محور اعتراض بود، اما در حال حاضر چند گروه اجتماعی مانند بازاریان و دانشجویان همزمان وارد میدان شدهاند. این همزمانی گروهها باعث شده اعتراضات گستردهتر و پیچیدهتر از گذشته باشد.
از دیدگاه جامعه شناسی «آزاد ارمکی» درباره این اعتراضات اخیر گفت: علت اعتراضات اخیر را نمیتوان فقط منوط به اقتصاد دانست؛ بلکه ریشه در بحرانهای پنهان اجتماعی دارد و مشکلات اقتصادی بیشتر تقش محرک و آشکارکننده را ایفا میکند. جامعه امروز ایران با انواع مشکلات، چالشها و فشارهای متعدد به مرحله فرسودگی رسیده است. هر چند اقتصاد بهانه اصلی اعتراضات است، اما ریشهها عمیقتر از آنچه است که میپنداریم. پایان دادن سریع اعتراضات به هر روشی راهکار اصلی نیست؛ بلکه راه حل اصلی همراهی با مردم و تغییر در راه و روش حکمرانی است. در غیر این صورت، فشارهای اقتصادی و اجتماعی بهتدریج به بحرانی فراگیر و غیرقابل حل تبدیل خواهد شد.
وی با پیش بینی استمرار اعتراضات در ایران بیان کرد: با توجه به شرایط فعلی، اگر مشکلات موجود حل و فصل نشود، حکومت فقط به اقدامات امنیتی بسنده کند و بدون اصلاحات و آشتی ملی این روند ادامه پیدا کند، اعتراضات احتمالاً ادامه خواهد داشت. تنها راه نجات کشور اقداماتی ساده، اما اساسی است. تجربه نشان داده است که هر بار فشار و محدودیت بدون پاسخگویی به مطالبات مردم اعمال شود، نارضایتی اجتماعی تشدید و جنبشهای اعتراضی طولانیتر خواهد شد.
وی در ادامه راهکارهای اساسی برای بهتر شدن اوضاع کشور پیشنهاد داد:
۱. عقبنشینی نظامیان از مسائل سیاسی و نزدیکتر شدن سیاستمداران به مردم
۲. پایان دادن به مجازاتهای سنگین و غیرعادلانه
۳. استفاده از کارشناسان و پژوهشگران حوزه مدنی در تصمیمگیریهای کشور
۴. جذب ایرانیان خارج از کشور برای همکاری اقتصادی و تبادل تجربه
۵. اصلاح نظام اداری، کاهش هزینهها و مقابله با باندبازیهای موجود
۶. مقابله اساسی با فسادهای بنیادی
۷. تصمیمگیری گروهی و مبتنی بر نظر کارشناسان، پژوهشگران و نخبگان، نه به صورت فردمحور
