قصههای هزارساله ایران در معرض فراموشی؛ پژوهشها پراکنده و ثبت ملی ناکافی
به گزارش گروه فرهنگ و هنر شبکه خبری ایران۲۴،«محمدرضا یوسفی»، یکی از قصهنویسان معاصر، درباره وضعیت گردآوری قصههای ایرانی گفت: «ایران هزاران قصه دارد که همگی قابلیت جمعآوری دارند، اما هنوز بسیاری از آنها شناسایی و ثبت نشدهاند؛ بخشی از قصههای ایرانی پیشتر توسط اولریش مارزلف در «طبقهبندی قصههای ایران» گردآوری شده و سید ابوالقاسم انجوی شیرازی نیز فعالیتهای پژوهشی جدی در این حوزه داشته است.»
وی افزود: «کارهای دیگر، مانند تلاشهای خانم قاسمی و برخی پژوهشگران در اصفهان، جسته و گریخته بوده و هیچگاه فرآیند دائمی و متمرکزی در این زمینه شکل نگرفته است.»
این قصهنویس ادامه داد: «قصهگویی در ایران به ثبت ملی رسیده، در حالی که ما یکی از پنج کشور جهان با پشتوانه تمدنی کهن هستیم؛ ایران، چین، هند، یونان و مصر دارای قصههای چند هزارسالهاند. قصههای ایرانی پیشینهای ۷ تا ۱۰ هزارساله دارند؛ نمونه آنها سیاوش، خالهسوسکه و بسیاری دیگر است.»
یوسفی اظهار کرد که باوجود غنای تاریخی قصههای ایرانی، نهادهای فرهنگی علاقه و درک کافی نسبت به قصهگویی ندارند، و به همین دلیل تاکنون گامهای جدی در زمینه پژوهش و ترویج برداشته نشده است. او نمونهای از این مشکل را تجربه خود در جمعآوری قصههای «حسن کچل» ذکر کرد و افزود: «متاسفانه دسترسی به متون قدیمی و آرشیوهای تلویزیون ایران با مشکلات جدی روبهرو است و این یک فاجعه در حوزه پژوهش است.»
یکی از پژوهشگران پژوهشگاه میراث فرهنگی درباره چالشهای قصهگویی گفت: «ثبت جهانی قصهگویی در یونسکو و ثبت ملی در کانون پرورش فکری، ترویج فرهنگ قصهگویی را تضمین نمیکند.»
وی افزود: «در زمینه گردآوری، فعالیتها پراکنده و سطحی بوده است. افراد بزرگی چون آقای امجدی سیرجانی، احمد وکیلیان و میرشکرایی قصهها و افسانههای کهن ایرانی را ثبت کردهاند، اما معرفی و ترویج آنها به مخاطب عمومی صورت نگرفته است. آقای غلامدوست افسانههای گیلان، آقای خزائی قصههای خراسان، آقای کریم کشاورز قصههای کردی را جمعآوری کردهاند و افسانههای مردم ایران توسط آقای افشار دوست منتشر شده است، اما کتابها به دلیل نداشتن مخاطب تجدید چاپ نشدهاند.»
این پژوهشگر خاطر نشان کرد:«با وجود اینکه قصههای ایرانی از دل تاریخ به عصر مدرن رسیدهاند، به نظر میرسد این قصهها دیگر تکرار نمیشوند و فعالیت علاقهمندان نیز گسترده نیست.»
به گزارش گروه فرهنگ و هنر شبکه خبری ایران۲۴،هزاران قصه ایرانی در کوچهپسکوچههای تاریخ گم شدهاند و مادران نسل جدید دیگر راوی قصههای کهن نیستند. قصهها در صندوقچههای چوبی خاک میخورند و هنر روایتگری دیرینه سالهاست که از زبان نسل جدید شنیده نمیشود. با اینکه دو سال پیش وزارت میراثفرهنگی با همکاری کانون پرورش فکری اقدام به ثبت ملی قصهگویی کرد، پژوهشگران معتقدند این اقدام بیشتر نمایشی بوده و نهادهای فرهنگی ایران هنوز گام جدی برای جمعآوری، حفاظت و ترویج قصههای ایرانی برنداشتهاند.
