رسانههای مدرن میتوانند ابزاری برای تبلیغ تفرقه باشند
در دنیای پیچیده امروز، درک نقاط تلاقی و اشتراکات بنیادین میان ادیان بزرگ، نه تنها یک ضرورت است، بلکه یک مسیر عملی برای تعامل صلحآمیز و درک متقابل جهان است. اسلام و مسیحیت، به عنوان دو دین ابراهیمی بزرگ، علیرغم تفاوتهای کلامی خاص، بر پایههای اعتقادی و اخلاقی یکسانی بنا شدهاند که ریشه در یکتاپرستی و وحی الهی دارد و آموزشی برای ارزشهای عملی مسالمتآمیز و زندگی مؤمنانه فراهم میکند.
حجتالاسلام «محمد صادقی» استاد دانشگاه و دین پژوه در گفتوگو با شبکه خبری ایران۲۴ درباره نقاط مشترک بین اسلام و مسیحیت و باور به خدا در دو دین عنوان کرد: اشتراکات اعتقادی دو دین بر مبنای ساختار هستی شناسی و جایگاه انسان در مقابل خالق است. یکی از مهمترین وجوه اشتراک در دو دین، توحید و اعتقاد به خالق یگانه، قادر مطلق و خالق عالم است که بر یگانگی خداوند تاکید میکند. این یگانگی در مفهوم خالق تجلی پیدا میکند که نه تنها آفریننده عالم است، بلکه بر تمام جزئیات امور دارای تسلط است. اگر چه در بحث توحید کلامی، اسلام بر یگانگی مطلق اشاره میکند و مسیحیت دارای آموزه تثلیث است، اما این تفاوت نباید باعث چالش و مانع پذیرش ساحت مشترک پیامبران شود. در اصل این امر ناشی از برداشتهای متفاوت تاریخی و عرفانی است. از نمونههای برجسته فضیلت در دو دین که نشان دهنده وجود یک زبان مشترک در قدسیت است میتوان به تأیید جایگاه ویژه حضرت عیسی (ع) به عنوان مسیح و پیامبر و همچنین تکریم والای مادر ایشان، حضرت مریم (س) اشاره کرد.
این استاد دانشگاه در ادامه گفت: ایمان به وحی و فرستادگانی که حقیقت را برای بشر آوردهاند، یکی دیگر از نقاط اشتراک است. اسلام، تورات، زبور و انجیل را کتبی آسمانی میداند که در اصل نازل شدهاند. بسیاری از شخصیتهای محترم در مسیحیت، مانند حضرت یحیی، حضرت زکریا، حضرت مریم (س) در اسلام نیز جایگاه والایی دارند. حضرت عیسی به عنوان یک پیامبر بزرگ الهی مورد احترام است. باور به معجزات بزرگ ایشان، همچون شفای بیماران و زندهکردن مردگان، در هر دو دین اسلام و مسیحیت پذیرفته شده است.
وی نمونههایی از ارزشهای اخلاقی و عملی در جوامع مومنان، که امروزه بیش از هرزمان دیگری به آن نیاز داریم را بیان کرد:
عدالت: عدالت را به عنوان یک فضیلت نمیتوان در نظر گرفت بلکه یک وظیفه شخصی است. عدالت خواهی یکی از اصلیترین پیامهایی است که ادیان برای مقابله با نابرابریها در جهان میتوانند ارائه دهند.
احترام به خانواده و والدین: در هر دو دین، نیکی به والدین بسیار مورد تاکید قرار گرفته و خانواده را کانون ثبات اخلاقی میداند. این امر، بنیان ثبات جامعه و پاسخ مهمی به بحران فروپاشی روابط خانوادگی در جوامع مدرن است.
شفقت و خدمت اجتماعی: انجام فرائضی مانند صدقه و کمک به نیازمندان، فقط یک کمک مالی نیست بلکه یک سیستم حمایتی برای نمایش ایمان حقیقی را نشان میدهد.
خدمت اجتماعی: تأکید ویژهای برای کمک به نیازمندان، صدقه در اسلام و مسیحیت یک سیستم حمایتی اخلاقی را ایجاد میکند که میتواند شکافهای اجتماعی را پر کند.
عبادت: هر دو دین به پیروان خود سفارش ویژهای برای انجام فرایض دینی، نماز، روزه و براهمیت عبادت چمعی تاکید زیادی میکنند.
توبه: باور داشتن به توبه، این را نشان میدهد که هیچکس از مسیر حق دور نمیافتد و همیشه فرصت برای اصلاح خطاها و بازگشت به مسیر نیکوکاری وجود دارد.
باور به عالم ماورایی: اعتقاد به وجود موجودات غیرمادی مانند فرشتگان و نیروهای شیطانی، که نقش مهمی در تدبیر امور و وسوسه انسان دارند، یک نقطه مشترک است.
این دین پژوه درباره تفاوت در باور به زندگی پس از مرگ در دو دین اسلام و مسیحیت بیان کرد: مهمترین محور همبستگی در دو دین، باور به معاد، یعنی باور داشتن به زندگی پس از مرگ و حسابرسی اعمال، پاداش یا مجازات است. زمانی که ما اعتقاد به عدل الهی داشته باشیم، در این دنیا نیز به صورت ناخودآگاه دنبال عدالت هستیم. یک سری از اختلافات بیشتر در مباحث کلامی مربوط به (پدر، پسر، روحالقدس) و جزئیات نحوه قیامت است. اسلام تاکید فراوانی بر حسابرسی افراد دارد در صورتی که در برخی شاخههای مسیحیت، نقش فداکاری حضرت مسیح برای نجات انسانها در دنیای دیگر پررنگ تراست.
صادقی درباره نقش رسانه در ترویج وحدت یا تفرقه بیان کرد: امروزه رسانهها حول یک نقاط مثبت و منفی در امتدادند. رسانه میتواند ابزاری دوگانه با جهتهای مختلف داشته باشد یا شکاف بین ادیان را عمیقتر کند یا بر حقیقتهایی که این ادیان را به هم پیوند میدهد مانند توحید، محبت، عدالت و جایگاه مشترک پیامبران، تمرکز نماید تا به هدایت منجر شود. اگرچه رسانههای مدرن میتوانند ابزاری برای تبلیغ تفرقه باشند، اما پتانسیل بالایی نیز برای برجستهسازی این اشتراکات بنیادین دارند.
