جشنوارهای برای انجام وظیفه: روایتی از آغاز کمرمق چهلویکمین جشنواره موسیقی فجر
به گزارش ایران24، چهلویکمین دوره جشنواره موسیقی فجر در شرایطی آغاز شده که نشانههای آن بیش از هر چیز، از برگزاری حداقلی یک رویداد رسمی حکایت دارد؛ جشنوارهای که امسال بیش از آنکه حامل شور، تنوع و اعتبار دورههای گذشته باشد، به تلاشی برای حفظ ظاهر و انجام یک وظیفه سازمانی شباهت دارد.
نخستین شب جشنواره در تالار وحدت با تأخیر آغاز شد؛ اتفاقی که با تأکید همیشگی این رویداد بر نظم زمانی اجراها همخوانی ندارد. در جدول رسمی جشنواره، اجرای شب نخست با عنوان «ارکستر صدا و سیما» اعلام شده بود و انتظار میرفت مطابق سالهای گذشته، ارکستری با ساختار مشخص و شناختهشده روی صحنه برود. با این حال، اجرای انجامشده برنامهای از یک گروه موسیقی ایرانی بود که نسبت آن با عنوان اعلامشده، برای مخاطبان و رسانهها روشن نشد.
اجرای این برنامه با عنوان «ارکستر سازهای سنتی صدا و سیما» معرفی شد؛ گروهی متشکل از نوازندگان سازهای ایرانی و یک خواننده که در دو بخش، آثاری در دستگاههای شور ابوعطا و بیات اصفهان و تصانیفی چون «بهار دلکش»، «آتش کاروان»، «کوچهلر» و «تنها منشین» را اجرا کردند. در روایت رسمی، این اجرا با تأکید بر فضای نوستالژیک و اجرای آثار خاطرهانگیز موسیقی ایرانی توصیف شد.
در مقابل، گزارشهای میدانی خبرنگار ایران24 از عدم شفافیت در معرفی اعضای گروه، اعلام نشدن نام نوازندگان و حتی بیاطلاعی نهادهای متولی از جزئیات این اجرا حکایت دارد. شنیدهها حاکی از آن است که برخی از نوازندگان، همکاری رسمی با سازمان صدا و سیما نداشته و صرفاً برای این اجرا دعوت شدهاند؛ موضوعی که پرسشهایی جدی درباره نحوه انتخاب و معرفی گروهها در جشنواره ایجاد میکند.
از منظر مخاطبان نیز، شب نخست تصویری کمفروغ ارائه داد. تعداد صندلیهای پرشده تالار وحدت محدود بود و به نظر میرسید بخش قابل توجهی از حاضران، نه تماشاگران عادی، بلکه اعضای گروههایی بودند که برای اجراهای بعدی در تالارهای دیگر حضور داشتند. وضعیت بلیتفروشی نیز روشن نیست و مشخص نشده که آیا فروش عمومی برای این اجراها انجام شده یا خیر. بلیتهایی که در اختیار رسانهها قرار گرفته، فاقد اطلاعات پایهای از جمله نام هنرمندان و جزئیات برنامهها بوده است.
این ابهامها تنها به اجرای تالار وحدت محدود نماند. در روز نخست جشنواره، اجراهای کودک و نوجوان در سالن سوره و برنامه استعدادهای جوان موسیقی کلاسیک نیز برگزار شد؛ اجراهایی که در آنها نام هنرمندان اعلام نشد و کیفیت برخی برنامهها نیز چندان قابلتوجه ارزیابی نشد. در کنار این موارد، انتشار جدول اجراها تنها یک روز پیش از آغاز جشنواره و آن هم با اطلاعات ناقص، بر فضای بیبرنامگی این دوره افزوده است.
در کنار اجراها، جشنواره امسال با برنامههایی نمادین و کمحاشیه نیز همراه بوده است. در نخستین روز، مراسم گلباران مزار هنرمندان در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) با حضور جمعی از مدیران فرهنگی و هنری برگزار شد. همچنین در خانه موسیقی تهران، از کریم کریمی، پیشکسوت موسیقی محلی شرق و جنوب خراسان، با حضور معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مدیرکل دفتر موسیقی و دبیر جشنواره تجلیل به عمل آمد و لوح تقدیر و تندیس جشنواره به این هنرمند اهدا شد؛ برنامهای که بیش از هر چیز، کارکردی تشریفاتی داشت.
نشستهای پژوهشی این دوره نیز با تمرکز بر موسیقی کودک تدارک دیده شده و در روز نخست، نشستی با موضوع «پیوند اسباببازی و موسیقی در توسعه مهارتهای کودکان» برگزار شد؛ برنامهای که اگرچه از منظر محتوایی قابل تأمل است، اما در مقایسه با گستره و عمق نشستهای پژوهشی دورههای پررونقتر جشنواره، حضوری کمرنگ و محدود دارد.
در مجموع، آغاز چهلویکمین جشنواره موسیقی فجر تصویری از رویدادی ارائه میدهد که بیش از آنکه در پی خلق تجربهای ماندگار برای هنرمندان و مخاطبان باشد، به دنبال عبور بیدردسر از تقویم و ثبت یک برگزاری دیگر در کارنامه اجرایی است. فاصله این دوره با سالهایی که جشنواره موسیقی فجر محل تلاقی جریانهای مهم موسیقی، سالنهای پرمخاطب و اجراهای شاخص بود، فاصلهای معنادار است؛ فاصلهای که در سالنهای نیمهخالی، اطلاعرسانی ناقص و ابهام در اجراها، خود را بهروشنی نشان میدهد.
