وحیدی: کتب درسی قربانی سلیقههای سیاسی و نفوذ غیرمتخصصها است/کتابهای درسی گروگان رانت و نفوذ؛ وزیر هم گاهی تسلیم میشود
محمد وحیدی نائب رئیس پیشین کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با شبکه خبری ایران۲۴ در پاسخ به سوالی درباره تأثیر سلیقههای شخصی در تولید محتوای کتب درسی اظهار کرد: «این مسأله نتیجه یک سیاستگذاری آموزشی نادرست و نگاه رانتمحور در نهادهای آموزشی است، اما در کنار این سیاستها، نفوذ برخی افراد نیز در این فرآیند تأثیرگذار است.»
وحیدی افزود: «افرادی که در شورای عالی آموزش و پرورش حضور دارند و در فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی فعال هستند، معمولاً به عنوان افراد ذینفوذ شناخته میشوند و گاهی حتی وزیر آموزش و پرورش نیز در مقابل آنها تسلیم میشود.»
وی همچنین به وجود فشارهای سیاسی و ساختاری در این زمینه اشاره کرد و تأکید کرد: «این تحمیل سلیقههای شخصی و نفوذ افراد غیرمتخصص، در نهایت باعث مشکلات جدی در تولید محتوای درسی و نظام آموزشی کشور میشود.»
نایب رئیس پیشین کمیسیون آموزش مجلس ادامه داد: «اگر افراد در فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی حضور دارند، به عنوان افراد ذینفوذ شناخته میشوند. ما در حال حاضر در کتابهای زیستشناسی مفاهیم فارسی را به جای کلمات لاتین قرار میدهیم. سوال من این است که در کجای دنیا برای هر مفهوم علمی چنین معادلسازیهایی صورت میگیرد؟»
وحیدی افزود: «زمانی که به متخصصین علوم پزشکی مراجعه میکنیم، آنها تأکید دارند که این مفاهیم علمی نامگذاری شدهاند و در هیچ زبان دیگری نباید بهطور غیرضروری ترجمه شوند. من نمیدانم چرا باید بین مفهوم و اسم تفاوت قائل شویم.»
وی همچنین گفت: «برای مثال، اگر ما واژه "سلول" را از ابتدا در کتب درسی بهطور مکرر آموزش دادیم و سپس در کتابهای جدید آن را به "یاخته" تغییر دهیم، وقتی این دانشآموز فارغالتحصیل شود و بخواهد در یک کشور دیگر تحصیل کند یا با متخصصی از کشور دیگری برخورد کند، باید در ذهنش واژه "سلول" را به "یاخته" ترجمه کند. این تازه در صورتی قابل درک است که مفاهیم با کلمات پیچیدهتری جایگزین شوند که نه تنها با کلمه اصلی همخوانی معنایی ندارد، بلکه فهم آن برای دانشآموزان دشوارتر میشود.»
نائب رئیس پیشین کمیسیون آموزش مجلس توضیح داد: «واقعاً نمیدانم آیا الزامی وجود دارد که موسسهای میلیاردها تومان اعتبار دریافت کند تا بیاید معادلسازی انجام دهد. در این فرآیند، آیا از متخصصین این رشتهها خواسته میشود نظر دهند که آیا آنها با این معادلسازیها موافق هستند یا نه؟ آیا آنها صاحبنظر هستند؟ این معادلسازیها بهگونهای انجام میشود که بهنظر میرسد برای پیشگیری از عقبماندن از دنیای علم، انجام شده است. برای مثال، فرانسویها در حوزه زبان و ادبیات خود بسیار تأکید دارند که اگر کسی به فرانسه سفر کند، حتی اگر به زبان انگلیسی تسلط داشته باشد، باید به زبان فرانسوی صحبت کند. اما در مفاهیم علمی، همین کشورها دیگر معادلسازی نمیکنند و همان مفهوم علمی با همان اسم اصلی استفاده میشود.»
وحیدی عنوان کرد: «در حوزه تولید دانش، در نهایت یک نقطه مشترک در دنیا وجود دارد. اگر ما یک مفهوم علمی را اختراع کردیم، باید نام آن را حفظ کنیم. برای مثال، واژه "الگوریتم" که از نام "الخوارزمی" گرفته شده، اکنون در تمام دنیا شناخته شده است و در زمینههای مختلفی مانند ریاضیات، فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی استفاده میشود. این واژه از نظر نظریهپردازی به نام خوارزمی تعریف شده و مفهوم آن ثابت است.»
وی ادامه داد: «اما در ادبیات فارسی، گاهی مفاهیمی در کتب درسی بهقدری پیچیده میشوند که از مفهوم اصلی فاصله میگیرند. اگر هدف ما این است که ادبیات فارسی را برای دانشآموزان جذاب کنیم و شعر فارسی را نسل به نسل به آنها منتقل کنیم، باید در انتخاب واژهها و مفاهیم دقت کنیم و از پیچیدگیهای غیرضروری پرهیز کنیم.»
نماینده پیشین مجلس اضافه کرد: «در زبان عربی نیز زمانی که تفتازانی کتابی به نام "مُطوّل" نوشت، این کتاب پیچیدگیهایی داشت که باعث شد خود نویسنده، کتابی سادهتر به نام "مختصرالمعانی" بنویسد تا آنهایی که قادر به فهم کتاب اول نبودند، بتوانند از کتاب دوم بهرهبرداری کنند. اما در حال حاضر، ما هنوز در کتب درسی به دنبال پیچیدگیهای اضافی هستیم، که این ناشی از همان رانتها و فشارهای موجود است.»
به گزارش گروه سیاسی شبکه خبری ایران۲۴، محمد وحیدی مشاور کمیسیون آموزش در مجلس شورای اسلامی و نائب رییس پیشین همین کمیسیون رور دوشنبه هشتم دی ۱۴۰۴ با حضور در استودیوی شبکه خبری ایران۲۴ به بیان دیدگاههای خود ، چالشها و مشکلات درباره تولید محتوای کتب درسی پرداخت.
