توافق ایران و آمریکا نزدیک است؟
به گزارش ایران۲۴، دور دوم مذاکرات جدید ایران و آمریکا در ژنو در شرایطی به پایان رسید که گمانه زنیها درخصوص موفقیت این مذاکرات یا تاثیر آن بر روند کلی روابط طرفین ادامه دارد. با این وجود، تخت روانچی تاکید کرده است که باید حواسمان باشد که از یک سوراخ دو بار گزیده نشویم.
فرارو نوشت: جاوید قرباناوغلی، مدیرکل پیشین در وزارت امور خارجه و سفیر پیشین ایران در آفریقای جنوبی وضعیت موجود را تحلیل کرده است:
اجماع آمریکا علیه ایران خطرناک است و باید شکسته شود
جاوید قربان اوغلی درخصوص آن چه به عنوان لابی آمریکا مورد اشاره تخت روانچی قرار گرفته است، گفت: «به اعتقاد من اصلا نیازی نیست درباره لابی آمریکا صحبت کنیم. آمریکا یک اجماع را علیه ایران سازماندهی کرده است. این اجماع شامل متحدان اروپایی آمریکا است که در برخی موارد موضعی چه بسا تندتر از آمریکا دارند. گرچه بین این کشورها تنها انگلیسیها هستند که صراحتا مخالف اقدام نظامی هستند. با این حال بعید میدانم سایر کشورهای اروپایی هم موافق قاطع حمله نظامی باشند چرا که میدانند قربانی اصلی حمله نظامی، در درجه اول کشورهای منطقه خواهند بود و بعد از آن اروپایی خواهند بود که احتمالا با سیل عظیم مهاجران رو به رو خواهند شد. در شرایط بسیار بد اقتصادی اروپا و در شرایطی که جنگ اوکراین در جریان است، طبیعی است که اروپاییها علاقهای به چنین وضعیتی ندارند. اما نقطه مشترک و اجماع بین اروپا و آمریکا این است که متاسفانه شرایط به گونهای شده که همه نسبت به این موضوع که مایلند در ایران تغییراتی گسترده رخ دهد، رسیدهاند. این نکتهای بسیار مهم و خطرناک است.»
این دیپلمات با سابقه ایرانی در ادامه گفت: «با وجود شرایط اجماع آمریکا باید به این نکته نیز دقت کنیم که کشورهای منطقه، حتی اگر از حاکمیت ایران ناراضی باشند، خواهان جنگ نیستند چرا که میدانند قربانی اصلی جنگ آنها خواهند بود. به همین دلیل است که عربستان، عمان، کویت، مصر، ترکیه و امثالهم در تلاشند گفتوگوها به یک نتیجه معقول برسد. به همین دلیل است که میگویم اصلا آمریکا نیازی به لابی سازی ندارد چرا که هم اکنون لابیهای لازم را دارد. اما چگونه میتوانیم اجماع شکل گرفته توسط آمریکا را از بین ببریم؟ به اعتقاد من بخش نخست این شکسته شدن اجماع، داخل کشور رخ میدهد. باید هرچه سریعتر با مردم به مصالحه و آشتی ملی برسیم. این مصالحه و آشتی، زیاده خواهی نیست، بلکه اتفاقا بخشی از آن چیزی است که در قانون اساسی مورد توجه قرار گرفته است.»
وی افزود: «من پاسخ مثبت دادن بخشی از جامعه به یک فراخوان را (فارغ از زیاد یا کم بودن تعداد افرادی که چنین چیزی را میپذیرند) برای جامعه ایران، تحقیر آمیز میبینم. اتفاقا معتقدم پذیرش چنین چیزی نه از روی حب به آن شخص، بلکه از روی دلخوریها و بغضهایی است که شکل گرفته و باید حل شود. راهکار حل این وضعیت کاملا ساده است. باید به مردم نقش داد، باید با مردم آشتی کرد و به تکثر سیاسی و حق اعتراضات که در قانون اساسی نیز آمده توجه کرد. باید به همه ظرفیتهای موجود در قانون اساسی توجه کنیم.»
میتوانیم با آمریکا مدیرت تخاصم کنیم
این تحلیلگر سیاست خارجی در ادامه گفت: «قرار نیست با آمریکا دوستی خاص و ویژه ایجاد کنیم. اما میتوانیم با آمریکا «مدیریت تخاصم» ایجاد کنیم. یکبار در جریان گفتوگوهای منتهی به برجام، مدیریت تخاصم را انجام دادیم. اسرائیل نمیخواست برجام به ثمر برسد و شکی هم در این موضوع نیست، اما ما چرا بهانه ایجاد کردیم که آنها سوء استفاده کنند؟ واقعیت این است که مسئله ما و آمریکا فقط با مدیریت تخاصم حل میشود. نه نیازی داریم با آمریکا رابطه دوستانه داشته باشیم و نه لزومی دارد روابط خود را به حدی خصمانه و ستیزه جویانه مدیریت کنیم که منتهی به حمله نظامی یا تشدید تنش شود. تمام این موضوع از طریق راهکارهای دیپلماتیک قابل مدیریت است، اما اراده سیاسی میخواهد. برای به نتیجه رسیدن این تلاش، به افرادی با تجربه بالا نیاز داریم.»
وی افزود: «ما حدود ۲۲ ماه با ایالات متحده به شکل رو در رو صحبت کردیم. حتی جان کری و ظریف در خیابانهای ژنو با یکدیگر راه میرفتند. اما حالا دوباره به مرحله فعلی رسیدهایم. یک مشکل در مذاکرات غیرمستقیم این است که نمیدانیم آیا پیامها با دقت کافی به طرف مقابل میرسند یا خیر. همچنین این موضوع درباره پیامهای طرف مقابل صدق میکند. در نظام سیاسی و به ویژه در بحث مذاکره مستقیم پیام دادن همیشه بهتر جواب میدهد. یک نکته مهم این است که توجه کنیم مذاکره فی النفسه بار مثبت یا منفی ندارد. مذاکره مستقیم سرعت را نیز بالاتر میبرد.»
مدیرکل پیشین در وزارت امور خارجه در ادامه در خصوص نوع توافق احتمالی بین ایران و آمریکا گفت: «مشخص است که در مواضع ایران، تغییراتی بنیادین در حال رخ دادن است. این که معاون اقتصادی وزارت امور خارجه از حضور شرکتهای نفتی آمریکایی یا نوسازی ناوگان هوایی ایران توسط شرکتهای آمریکایی و مسائل مرتبط با معادن استقبال و صحبت میکند، نشانه تغییراتی چشمگیر است. این صحبتهای آقای لاریجانی هم که میگوید اگر توافق هستهای شکل بگیرد، موضوعات دیگر نیز قابل مذاکره است، همه اینها نشان میدهد که تغییراتی رخ داده است. من یقین دارم این اظهارات نمیتواند خودسرانه مطرح شده باشد بلکه نیازمند مجوزی در سطح بالا است؛ بنابراین مشخص است که باید در مسئله هستهای به یک نتیجه برسیم. به نتیجه رسیدن نیز به این شکل خواهد بود که بر اساس واقعیتهای موجود عمل کنیم.»
وی افزود: «مگر نه این که خود ترامپ مدعی شده که کل تاسیسات هستهای ایران را نابود کرده است. اگر اینطور است پس دیگر بر سر چه چیزی بحث میشود. با این وضعیت غنی سازی دیگر امکان عملیاتی ندارد که مورد بحث باشد. پس باید هر چه سریعتر به سمت توافق حرکت کنیم. سیگنالهایی که از سمت غرب و مقامات ما میآید این است که تصمیم گیریهای اصلی گرفته شده است، اما ایران به هیچ وجه نمیخواهد زیر بار غنی سازی صفر برود چرا که به لحاظ حقوقی و پادمانی ایراد دارد. اما ایران میتواند در این خصوص که غنی سازی را به سمت فعالیتهای نظامی نخواهد برد بحث کند.»
