برلیناله ۷۶ با صدای سیاست به پایان رسید/ «نامههای زرد» خرس طلایی را ربود؛ جشنوارهای میان هنر، اعتراض و همبستگی
به گزارش ایران24، هفتاد و ششمین دوره جشنواره بینالمللی فیلم برلین، یکی از سه رویداد مهم سینمایی جهان در کنار کن و ونیز، با برگزاری مراسمی پرحاشیه و صریح به کار خود پایان داد؛ دورهای که نهتنها بهدلیل فهرست برندگان، بلکه بهسبب فضای سیاسی حاکم بر آن در کانون توجه قرار گرفت.
مهمترین جایزه این دوره، خرس طلایی بهترین فیلم، به «نامههای زرد» ساخته ایلکر چاتاک رسید؛ درامی سیاسی درباره دو هنرمند تئاتر در ترکیه که تحت فشارهای حکومتی، فعالیت حرفهای خود را از دست میدهند. داستان فیلم در آنکارا و استانبول میگذرد و به زبان ترکی ساخته شده، اما تولید آن در شهرهای هامبورگ و برلین انجام شده است. چاتاک تأکید کرده آنچه در آنکارا رخ میدهد، میتواند در هر نقطهای از جهان تکرار شود.
واکنش به جنجالهای آغاز جشنواره
پیش از اختتامیه، اظهارنظرهایی درباره «فاصله گرفتن از سیاست» با واکنشهایی در شبکههای اجتماعی مواجه شده بود. با این حال، انتخابهای نهایی هیأت داوران عملاً جهتگیری آشکار سیاسی بسیاری از آثار را برجسته کرد.
ویم وندرس رئیس هیأت داوران، هنگام اهدای خرس طلایی، «نامههای زرد» را نمونهای از تقابل «زبان سیاسی تمامیتخواهی» با «زبان همدلانه سینما» توصیف کرد. چاتاک نخستین کارگردان آلمانی پس از فاتح آکین است که موفق به دریافت خرس طلایی میشود؛ آکین در سال ۲۰۰۴ این جایزه را برای فیلم «رو در رو» کسب کرده بود.
جوایز اصلی مسابقه
خرس نقرهای جایزه بزرگ هیأت داوران به «رستگاری» ساخته امین آلپر تعلق گرفت؛ فیلمی درباره تشدید خشونت در جامعهای روستایی و منزوی در کوهستانهای ترکیه. آلپر در سخنان خود همبستگیاش را با مردم تحت فشار در سراسر جهان اعلام کرد.
خرس نقرهای هیأت داوران به «ملکه در دریا» ساخته لنس همر رسید؛ درامی که داستان زوجی سالخورده را روایت میکند و ژولیت بینوش و فلورانس هانت نیز در آن ایفای نقش کردهاند. خرس نقرهای بهترین کارگردانی به گرنت جی برای فیلم «همه عاشق بیل ایوانز هستند» تعلق گرفت؛ اثری زندگینامهای و ساختارشکن درباره پیانیست تأثیرگذار جاز، بیل ایوانز. در این فیلم، آندرس دنیلسن لی نقش ایوانز را ایفا میکند و لوری متکالف و بیل پولمن در نقش والدین او ظاهر شدهاند.
در بخش بازیگری، ساندرا هولر برای بازی در فیلم «رز» به کارگردانی مارکوس شلاینزر، خرس نقرهای بهترین بازیگر نقش اصلی را دریافت کرد. او در این فیلم سیاهوسفید نقش زنی را بازی میکند که در آلمان روستایی قرن هفدهم تلاش میکند هویت خود را بهعنوان مرد پنهان کند. هولر پیشتر برای فیلم آناتومی یک سقوط نامزد اسکار شده بود و در پروژههای تازهای نیز در کنار تام کروز و رایان گاسلینگ حضور دارد.
جایزه بهترین بازیگر نقش مکمل به آنا کالدر-مارشال و تام کورتنی برای ایفای نقش در «ملکه در دریا» اهدا شد؛ فیلمی که به موضوع زوال عقل و رابطه عاطفی یک زوج سالخورده میپردازد. خرس نقرهای بهترین فیلمنامه به ژنوویو دولود دو سل برای فیلم «نینا روزا» رسید؛ داستان مهاجری بلغاری که برای یافتن یک نابغه هشتساله به سرزمین مادریاش بازمیگردد.
بخشهای مستند و فیلم اول
در بخش بهترین فیلم اول، «روایتهایی از محاصره» ساخته عبدالله الخطیب برگزیده شد. او هنگام دریافت جایزه، پرچم فلسطین را روی صحنه آورد و سخنرانی خود را با فراخوان «آزادی فلسطین» به پایان رساند.
جایزه مستند برلیناله به «اگر کبوترها طلا میشدند» ساخته پپا لوبوجاکی رسید. در همین بخش، فیلمهای «توتو» ساخته سم پولارد و «گاهی همهشان را در یک مهمانی تصور میکنم» ساخته دانیلا مگنانی هولر تقدیر ویژه شدند.
جایزه بزرگ هیأت داوران فدراسیون بینالمللی منتقدان (فیپرشی) به «دنیای گوگو» ساخته آلان دبرتون تعلق گرفت.
صحنهای برای بیان مواضع سیاسی
مراسم پایانی با مواضع سیاسی پررنگی همراه بود. چند فیلمساز از تریبون جشنواره برای انتقاد از تحولات خاورمیانه و اقدامات نظامی اسرائیل استفاده کردند. سخنان آنان با واکنش و تشویق حاضران همراه شد.
تریشیا تاتل مدیر برلیناله، در پایان جشنواره از «امید و عشق» بهعنوان مضمون مشترک سخنرانیها یاد کرد و گفت نقد و گفتوگو بخشی از پویایی این رویداد است.
