نامگذاری ۱۹۰ گونه جدید گیاهی و قارچی؛ با قارچ هولناک عنکبوتکش آشنا شوید
به گزارش شبکه خبری ایران۲۴ از یورونیوز، نزدیک به ۲۰۰ گونه تازه ازگیاهان و قارچها سال گذشته به عنوان گونههای جدید برای علم نامگذاری شدند و کنشگران حفاظت هشدار میدهند بسیاری از آنها همین حالا «در خطر انقراض» هستند.
امروز (۸ ژانویه)، باغهای گیاهشناسی سلطنتی کیو (RBG) در لندن به همراه شرکای بینالمللی خود از ۱۰ گونه برتر توصیفشده در سال ۲۰۲۵ رونمایی کردند. این فهرست میخواهد نشان دهد چه اندازه از جهان طبیعی هنوز بینام مانده است.
دکتر مارتین چیک، سرپرست ارشد پژوهش در تیم آفریقای RGB کیو، میگوید: «توصیف گونههای تازه گیاهی و قارچی در زمانی که پیامدهای کاهش تنوع زیستی و تغییرات اقلیمی پیش چشم ما شتاب میگیرد ضروری است. محافظت از آنچه نمیشناسیم، نمیفهمیم و نام علمی برایش نداریم دشوار است.»
دکتر چیک اضافه میکند: «هرجا تیم ما نگاه کرد فعالیتهای انسانی طبیعت را تا مرز نابودی میساید.» او استدلال میکند که اگر در تاکسونومی یعنی ردهبندی گونهها سرمایهگذاری نکنیم خطر از هم پاشاندن همان نظامهایی را به جان میخریم که «زندگی ما روی زمین را پایدار میکنند».
در ادامه ۱۰ نمونه از برترین گیاهان و قارچهایی میآید که دانشمندان در سال ۲۰۲۵ توصیف کردهاند.
ارکیده خونآلود
Telipogon cruentilabrum گونه تازهای از ارکیده است که در جنگلهای مرتفع آند در کتوپاکسی اکوادور پیدا شده. نام آن از لب خونآلود گل گرفته شده و روی گلمیناهای درختی میروید که معمولا حدود ۱.۵ تا ۳ متر بالاتر از زمین قرار دارند.
گلهای زرد با رگبرگهای قرمز آن مگسهای ماده را تقلید میکنند تا نرهای برانگیخته را برای گردهافشانی جذب کنند. با این حال بیش از نیمی از زیستگاه این گونه تاکنون پاکسازی شده و قطع درختان به دلیل معدنکاوی و کشاورزی ادامه دارد.
RBG میگوید در جهان فقط حدود ۲۵۰ گونه شناختهشده از Telipohon وجود دارد و این گونه یکی از چهار گیاه جدیدی است که در سال ۲۰۲۵ توصیف شدند.
این نهاد اضافه میکند: «کشت آنها به شدت دشوار است و گونهها تنها وقتی در گل هستند قابل شناساییاند.»
قارچ «هولناک» قاتلِ عنکبوت
جدیدترین عضو قلمرو قارچها شاید لرزه به اندامتان بیندازد. Purpureocillium atlanticum که در جنگل بارانی آتلانتیک برزیل پیدا شده، به گروهی از قارچهای بیمارگر تعلق دارد که روی موجودات دیگر انگل میشوند.
این گونه که به نام «قارچ زامبی» هم شناخته میشود عنکبوتهای دریچهدار مدفون در کف جنگل را درون لانههایشان آلوده میکند و بدن عنکبوت را تقریبا به طور کامل با میسلیوم نرم میپوشاند.
از جسد اندام بارده بیرون میزند از سوراخ دریچه عبور میکند و بالای زمین نگه داشته میشود تا هاگهایش را آزاد کند و چرخه ادامه یابد.
گل دیو آتش
این درختچه جنگلی سهمتری با گلهای نارنجی-قرمز و زرد درخشان به سرعت قابل تشخیص است و نامش را از کالسیفر دیو آتش در فیلم قلعه متحرک هاول (۲۰۰۴) گرفته است.
دانشمندان معتقدند Aphelandra calciferi به دلیل ظاهر چشمگیرش ظرفیت بالایی برای استفاده به عنوان گیاه زینتی در گلخانهها دارد.
این یکی از دو گونه جدید از پرو است که در مقالهای به قلم تیم نویسندگان پرویی-بریتانیایی ویلانئوا-اسپینوسا و جان وود، همکار پژوهشی افتخاری در تیم آمریکاهای کیو، منتشر شده.
نخل کریسمس
این نخل میوهقرمز که محلیها آن را آمورینگ مینامند تا ۱۵ متر قد میکشد. اکنون با نام علمی Adonidia zibabaoa شناخته میشود و روی خطالراسهای سنگآهک کارستی در بخش کوچکی از جزیره سامار یکی از ویسایاس فیلیپین که مستعد توفان است میروید. نام گونه از نام قدیمی سامار گرفته شده.
RBG میگوید تعیین تعلق این درخت به عنوان گونهای «جدید برای علم» «چالشبرانگیز» بود، چون بلافاصله روشن نبود این درخت به کدام سرده تعلق دارد. با این حال تحلیلهای دیانای تعلق آن به سرده Adonidia را تایید کردند.
در این سرده فقط دو گونه دیگر شناخته شدهاند از جمله نخل کریسمس که یکی از رایجترین گیاهان زینتی گرمسیری کشتشده در جهان است.
سنگ زنده
این گونه با نام علمی Lithops gracilidelineata subsp. Mopane به گروهی از گیاهان تعلق دارد که به استتار سنگمانندشان مشهورند.
هرچند در نگاه نخست شاید چیزی بیش از یک ریگ کوچک به نظر نرسند لیتوپسها در واقع ساکولنتهایی با یک جفت برگ و گلی شبیه گل مینا هستند.
۳۸ گونه شناختهشده به مناطق خشک نامیبیا و آفریقای جنوبی محدودند هرچند برخی در بوتسوانا هم پیدا شدهاند. اما لیتوپس «موپانه» از همه متفاوت است، چون در ناحیهای با بارش بیشتر و جنگلهای «موپانه» میروید. سطح برگ آن نیز صاف و خاکستری متمایل به سفید است نه کرم یا صورتی قهوهای.
لیتوپسها در کشت محبوباند و اغلب به عنوان گیاهان آپارتمانی نگهداری میشوند، اما برداشت غیرقانونی و بیش از حد از طبیعت برای تامین این بازار این گونهها را به سوی انقراض میبرد. چندین گونه پیشتر از سوی IUCN در رده «در معرض خطر» یا «آسیبپذیر در برابر انقراض» دستهبندی شدهاند.
گل برفی به طور بحرانی در معرض خطر
این گل زیبا شاید شبیه گلهای برفی باشد که در سرتاسر بریتانیا میبینید، اما هنگامی که نخستین بار توسط ایان مکانری، علاقمند به گل برفی، مشاهده شد به نظر نمیرسید با هیچ گونه شناختهشدهای مطابقت داشته باشد.
دانشمندان از آن زمان منشأ آن را در چمنزارهای زیرآلپ کوه کوراب در مقدونیه شمالی و کوزوو ردیابی کردهاند. این گل برفی کوچک اکنون رسما Galanthus subalpinus نامیده میشود و به دلیل تهدید جمعآوری برای تجارت باغبانی همین حالا «به طور بحرانی در معرض خطر» اعلام شده است.
چرای بیش از حد و آتشسوزیها از عوامل دیگری هستند که این گونه را در معرض خطر قرار میدهند.
ارکیده کرم
ارکیده کرم (Dendrobium eruciforme) این لقب را گرفته، چون گیاهان کوچک و خزندهاش شبیه کلنی کرمهاست که روی تنه درخت نشستهاند.
این کوچکترینِ شش گونه جدیدی است که سال گذشته توسط دانشمندان اندونزیایی منتشر شدند.
پنج مورد از این کشفیات از کار کیو با شرکای محلی برای شناسایی مهمترین مناطق قابل حفاظت در گینه نو اندونزی برمیآید.
قارچی از ریشههای علف
انتظار میرود بخش بزرگی از قارچهایی که دانشمندان هنوز توصیف نکردهاند از آن دسته باشند که با چشم انسان به راحتی قابل مشاهده نیستند. Magnaporthiopsis stipae که سال گذشته از ریشههای یک علف جدا شد نمونهای کامل است.
این تنها یکی از ۲۴ گونه جدید، ۱۱ سرده جدید و یک خانواده جدید است که در مطالعهای درباره یک راسته از قارچها به عنوان گونههای تازه برای علم منتشر شدند؛ گروهی که عمدتا اندوفیت و عامل بیماریهای گیاهیاند.
میوه درختی با طعم موز/گواوا
چیدن میوه از این درخت ۱۸ متری از پاپوا گینه نو نسبتا آسان است. میوهها روی ساقههایی تولید میشوند که از تنه پایین میآیند و تا هفت متر روی زمین امتداد مییابند و گلهای سفید تولید میکنند.
دانشمندان میگویند طعم این میوه شبیه ترکیبی از موز و گواوا با پسمزه اوکالیپتوس است. گونهای به نام Eugenia venteri به گونهای تکامل یافته که گلهایش توسط موشهای زمینی غولپیکر منطقه گردهافشانی و دانههایش پراکنده شوند.
درخت لگومی دیتارویید
بزرگترین را برای آخر گذاشتهایم این درخت در معرض خطر را میتوان در جنگلهای بارانی کامرون یافت و قطر تنهاش به ۶۶ سانتیمتر میرسد. دانشمندان به طور تقریبی محاسبه کردهاند که Plagiosiphon intermedium جرمی حدود ۵۰۰۰ کیلوگرم دارد.
این یک لگوم دیتارویید (عضوی از خانواده لوبیا) است که نخستین گونهای به شمار میرود که در نزدیک به ۸۰ سال گذشته به سرده Plagiosiphon افزوده شده؛ سردهای که پیشتر فقط پنج گونه داشت.
درختان لگوم دیتارویید گروهی رشد میکنند و به قارچهایی وابستهاند که با ریشههای درخت رابطه همزیستی برقرار میکنند. این گونه جدید فقط از دو محل شناخته شده که هر دو در نگوویانگ، یکی از مهمترین نقاط داغ تنوع گیاهی منحصربهفرد کامرون، قرار دارند، اما در حال حاضر تحت حفاظت نیست.
