آیه ۳۲ سوره نساء: تحلیل آرزوهای عملی و غیرعملی
به گزارش ایران۲۴، آیه ۳۲ سوره نساء با بیان «وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَکُمْ عَلَیٰ بَعْضٍ» خطاب به مؤمنان، آنها را از آرزو کردن امتیازها و برتریهایی که خدا به برخی عطا کرده برحذر میدارد. این آیه اشاره به تفاوتهای طبیعی و حکیمانه در تقسیم روزی، استعدادها و موقعیتهای اجتماعی دارد که خداوند برای هر فرد مقدر کرده است.
مفهوم آرزو در قرآن
پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ نوشت: بنابر روایت ابنا، آرزو در این آیه به معنای «حسرت برتریهای دیگران» است که میتواند به حسد، نارضایتی و اختلافات اجتماعی بینجامد. قرآن به جای این نگرش منفی، انسانها را به تلاش برای کسب روزی از طریق مشروع و درخواست از فضل الهی دعوت میکند.
آرزوهای عملی و غیرعملی
آرزوهای عملی
آرزوهای عملی، خواستههایی هستند که:
· در چارچوب قوانین طبیعی و شرعی ممکن باشند
· با استعدادها و موقعیت فرد تناسب داشته باشند
· قابل دستیابی از طریق تلاش و برنامه ریزی باشند
مثال ها:
· آرزوی موفقیت در تحصیل از طریق مطالعه و تلاش
· آرزوی پیشرفت شغلی از طریق افزایش مهارتها
· آرزوی تشکیل خانواده بر اساس معیارهای منطقی
· آرزوی سلامتی از طریق رعایت سبک زندگی سالم
آرزوهای غیرعملی
آرزوهای غیرعملی، خواستههایی هستند که:
· با قوانین طبیعی و سنتهای الهی در تضاد باشند
· خارج از ظرفیت و تواناییهای فرد باشند
· موجب غفلت از مسئولیتهای واقعی زندگی شوند
مثال ها:
· آرزوی عمر جاودانه در دنیا
· آرزوی داشتن تمام تواناییها و امکانات دیگران به طور همزمان
· آرزوی تغییر کامل قوانین طبیعت به میل شخصی
· آرزوی رسیدن به موفقیت بدون هیچ تلاشی
آیا آرزوهای غیرعملی خارج از توان خداست؟
پاسخ تفصیلی:
آرزوهای غیرعملی به هیچ وجه خارج از توان خداوند نیستند، زیرا خداوند بر هر کاری قادر است. اما عدم تحقق این آرزوها به دلایل حکیمانهای مربوط میشود:
دلایل عملی نبودن آرزوهای غیرعملی:
۱. حکمت الهی در نظام آفرینش
· جهان بر اساس قوانین و سنتهای الهی اداره میشود
· تغییر این قوانین بدون دلیل، نظام جهان را برهم میزند
· قرآن میفرماید: «لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِیلًا» (در سنت خدا هیچ تغییری نخواهی یافت)
۲. آزمون و آزمایش انسانها
· تفاوتها و محدودیتها زمینه آزمایش بشر هستند
· قرآن میفرماید: «وَهُوَ الَّذِی جَعَلَکُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَکُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِیَبْلُوَکُمْ فِی مَا آتَاکُمْ» (اوست که شما را جانشینان زمین قرار داد و برخی را بر برخی برتری داد تا شما را در آنچه به شما داده است بیازماید)
۳. رشد و تکامل انسان
· محدودیتها زمینه ساز تلاش و خلاقیت هستند
· آرزوهای دست نیافتنی انسان را از تلاش برای امور ممکن بازمی دارند
۴. مصلحت انسان
· بسیاری از آرزوها در صورت تحقق، به ضرر انسان هستند
· خداوند به مصلحت بندگان آگاهتر است: «وَعَسَیٰ أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئًا وَهُوَ خَیْرٌ لَکُمْ»
راهکار قرآنی: تعادل در آرزو
آیه مورد بحث در ادامه میفرماید: «وَاسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ» که نشان میدهد:
· به جای آرزوهای بی اساس، از فضل الهی طلب روزی کنیم
· آرزوها باید در چارچوب دعا و تلاش باشد
· رضایت به تقسیم الهی، آرامش روانی به ارمغان میآورد
نتیجه گیری
آیه ۳۲ سوره نساء به ما میآموزد که به جای حسرت برتریهای دیگران، بر استعدادها و موقعیت خود تمرکز کنیم. آرزوهای غیرعملی نه به دلیل ناتوانی خدا، بلکه به دلیل حکمت، مصلحت و نظام هدفمند آفرینش محقق نمیشوند. راه درست، ترکیب تلاش واقع بینانه با توکل بر خداست تا در پرتو آن، به کمالات ممکن و شایسته خود دست یابیم.
